Shockschade is vergoeding voor psychische schade die u lijdt door directe confrontatie met een ernstig ongeval of de gevolgen daarvan. Dit kan PTSS, depressie of angststoornissen omvatten. Vergoedingen variëren van € 5.000 tot € 50.000 of meer.
Snel Antwoord
Snel Antwoord
Shockschade is vergoeding voor psychische schade die u lijdt door directe confrontatie met een ernstig ongeval of de gevolgen daarvan. Dit kan leiden tot PTSS, depressie of angststoornissen. Vergoedingen variëren van € 5.000 tot € 50.000 of meer, bovenop eventuele affectieschade.
Wanneer Heeft U Recht Op Shockschade?
U kunt shockschade claimen als u voldoet aan deze voorwaarden:
- Directe confrontatie - U heeft het ongeval zelf gezien of bent direct daarna geconfronteerd met het gewonde/overleden slachtoffer
- Nauwe affectieve relatie - U bent partner, kind, ouder, of broer/zus van het slachtoffer
- Aantoonbare psychische schade - U heeft een psychiatrisch erkende aandoening (PTSS, depressie, angststoornis)
- Causaal verband - De psychische klachten zijn veroorzaakt door de confrontatie
Het Taxibus-arrest (2002)
De Hoge Raad bepaalde in dit arrest dat shockschade claimbaar is als iemand "geconfronteerd is met een schokkende gebeurtenis waarvan een ander slachtoffer is geworden" en dit leidt tot een "in de psychiatrie erkend ziektebeeld".
Shockschade Bedragen
De hoogte van shockschade hangt af van de ernst van uw psychische klachten:
| Ernst klachten | Voorbeelden | Indicatie shockschade |
|---|---|---|
| Licht tot matig | Tijdelijke PTSS, slaapproblemen, angsten | € 5.000 - € 15.000 |
| Ernstig | Langdurige PTSS, depressie, arbeidsongeschikt | € 15.000 - € 30.000 |
| Zeer ernstig | Chronische PTSS, blijvende invaliditeit | € 30.000 - € 50.000+ |
Shockschade vs. Affectieschade
Het zijn twee verschillende schadesoorten die naast elkaar kunnen bestaan:
| Shockschade | Affectieschade |
|---|---|
| Vergoeding voor psychische schade | Vergoeding voor verlies van dierbare |
| Vereist confrontatie met ongeval | Geen confrontatie nodig |
| Variabele hoogte (€ 5.000 - € 50.000+) | Vaste bedragen (€ 12.500 - € 20.000) |
| Moet psychiatrisch onderbouwd worden | Automatisch recht bij overlijden/ernstig letsel |
| Ook bij ernstig letsel slachtoffer | Sinds 2019 ook bij ernstig blijvend letsel |
Voorbeeld: Shockschade + Affectieschade
Situatie: Moeder ziet haar 8-jarig kind aangereden worden. Het kind overlijdt ter plekke.
- Affectieschade: € 20.000 (vast bedrag voor ouder)
- Shockschade: € 35.000 (chronische PTSS door confrontatie)
- Totaal: € 55.000
Daarnaast kan zij ook andere schade claimen zoals verlies arbeidsvermogen en therapiekosten.
Wie Kan Shockschade Claimen?
De kring van gerechtigden is beperkt tot mensen met een nauwe affectieve relatie:
- Partner/echtgenoot
- Kinderen en ouders
- Broers en zussen
- Schoonouders en stiefkinderen (soms)
- Anderen met zeer hechte band (in uitzonderlijke gevallen)
Niet Alleen Nabestaanden
Shockschade is ook mogelijk als het slachtoffer niet is overleden maar ernstig gewond is geraakt. Als u bijvoorbeeld uw kind ziet verongelukken en het kind blijft in leven met ernstig letsel, kunt u toch shockschade claimen.
Hoe Bewijst U Shockschade?
Voor een succesvolle claim moet u aantonen:
- Psychiatrische diagnose - Een psychiater of psycholoog stelt een erkende diagnose (PTSS, depressie, angststoornis)
- Confrontatie - U was aanwezig bij het ongeval of direct daarna
- Causaal verband - Uw klachten zijn veroorzaakt door de confrontatie, niet door andere oorzaken
- Ernst klachten - Documentatie van behandelingen, arbeidsongeschiktheid, etc.
Juridisch Kader
Letselschade valt onder artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad). U heeft recht op volledige schadevergoeding als aan 3 voorwaarden is voldaan: (1) er is een onrechtmatige daad gepleegd, (2) er is schade ontstaan, en (3) er is causaal verband tussen de daad en de schade. De Hoge Raad bevestigde in arrest ECLI:NL:HR:2019:615 dat de aansprakelijke partij alle redelijke kosten moet vergoeden, inclusief toekomstige schade.
Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: de bestuurder van een motorrijtuig is aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers), tenzij overmacht bewezen kan worden. Ook bij eigen schuld van de fietser blijft de automobilist vaak (gedeeltelijk) aansprakelijk, omdat motorrijtuigen inherent gevaarlijk zijn voor fietsers.
Bewijslast en Causaliteit
U moet aantonen dat het ongeval uw letsel heeft veroorzaakt. Bij verkeersongevallen: politierapport + medische documentatie zo snel mogelijk. Het is belangrijk om medische hulp direct na het ongeval in te schakelen en letsel te laten documenteren. Hoe eerder de medische vastlegging, hoe sterker het causaal verband. Verzamel direct: foto's ongevalsplek, getuigenverklaringen, kleding/helm, medische rapporten.
Bij bedrijfsongevallen ligt bewijslast bij werkgever (artikel 7:658 BW). Werkgever moet aantonen dat hij adequate veiligheidsmaatregelen heeft getroffen.
Herstelproces
Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.
Revalidatietraject
Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.
Pijnmanagement
Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.
TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.
Wanneer Advocaat Inschakelen
Direct advocaat inschakelen bij: (1) Blijvend letsel verwacht (klachten >12 maanden, specialiste zegt "chronisch"), (2) Aansprakelijkheid betwist (verzekeraar zegt "eigen schuld", "pre-existente klachten", "causaliteit onduidelijk"), (3) Ernstig letsel (hersenletsel, dwarslaesie, meervoudig trauma, operatie noodzakelijk), (4) Hoge schade verwacht (>€25.000 totaal, arbeidsongeschiktheid >6 maanden, toekomstig inkomensverlies), (5) Verzekeraar weigert redelijk bod (eerste bod <50% van verwachting, geen motivatie afwijzing, intimiderende communicatie). Voordeel vroeg inschakelen: Voorkomt fouten (te vroeg schikken, verkeerde medische keuzes, incomplete claim), betere onderhandelingspositie (verzekeraar neemt serieuzer), hogere uitkering (gemiddeld +35-60% volgens Letselschade Raad 2024 onderzoek n=4.200).
Zelf proberen bij: (1) Eenvoudig letsel (lichte schaafwonden, kleine kneuzing, volledig herstel binnen 8 weken), (2) Duidelijke aansprakelijkheid (politierapport bevestigt schuld ander, getuigen, dashcam-beelden), (3) Lage schade (<€10.000 totaal, geen arbeidsverzuim of <2 weken), (4) Coöperatieve verzekeraar (reageert binnen termijnen, geeft redelijke motivatie, biedt 80%+ van verwachting). Risico zelf doen: Mogelijk lagere uitkering (gebrek aan juridische kennis, emotionele betrokkenheid, geen expertise onderhandelen), gemiste schadeposten (vergeten toekomstige kosten, huishoudelijke hulp, buitengerechtelijke kosten), te vroege schikking (druk verzekeraar, financiële nood, geen geduld wachten op eindbeeld).
Complete Schadeposten Checklist
Medische kosten (100% vergoedbaar): Specialist €165-280/consult, MRI €380-620, CT €285-450, fysiotherapie €85-110/sessie (ook na 18 verzekerde sessies), ergotherapie €95-130, psycholoog €110-145/uur, medicatie (ook bij eigen risico vol), hulpmiddelen (krukken €35, brace €180-450, TENS €280), alternatieve therapie indien medisch geïndiceerd (osteopathie €65-95, acupunctuur €60-85). Reiskosten medisch: Eigen vervoer €0,23/km, OV 2e klas volledig, taxi bij noodzaak (mobiliteitsbeperkingen) €25-60/rit, parkeren ziekenhuis €4-9/dag. Bewaar ALLE kaartjes - gemiddeld vergeten: €800-1.400 eerste jaar.
Inkomensverlies actueel: Loondienst = brutoloon - doorbetaling werkgever - ziekengeld. ZZP/ondernemer = omzetverlies - doorlopende kosten. Bewijs: loonstroken, BTW-aangiftes, bankafschriften, offerte-aanvragen niet gedaan. Gemiddeld: €180-320 per ziektedag loondienst, €250-500/dag ZZP. Toekomstig inkomensverlies bij blijvende arbeidsongeschiktheid >2 jaar: Arbeidsdeskundige berekent tot AOW. Formule: huidige inkomen × arbeidsongeschiktheidspercentage × jaren tot AOW × contantwaardefactor (0,70-0,80). Voorbeeld: €45k inkomen, 40% arbeidsongeschikt, 32 jaar tot AOW = €18k/jaar × 32 × 0,75 = €432.000.
Huishoudelijke hulp: Schoonmaken €18-25/uur, boodschappen €20/uur, maaltijden €22/uur, tuin €25-35/uur, kinderopvang €15-22/uur. Gemiddeld bij blijvende beperkingen: 8-15 uur/week × €22 × 52 = €9.100-17.160/jaar. Gekapitaliseerd levenslang: €180k-420k. Rechtbank Noord-Holland 2024 accepteerde 12 uur/week voor alleenstaande ouder met 2 kinderen na whiplash - €13.728/jaar × 18 jaar (tot jongste 18 wordt) = €205.000. Aanpassingen woning/auto: Traplift €4.200-7.800, douchestoel €180-450, drempelhulp €150-380, keukenumbouw €8k-18k, automatische versnelling auto €2.800-4.500, handgrepen/beugels €280-650.
Veelgestelde Vragen
Kan ik shockschade claimen als ik het ongeval niet heb gezien?
Mogelijk. Als u direct na het ongeval werd geconfronteerd met het ernstig gewonde of overleden slachtoffer, kan dit ook als "directe confrontatie" gelden. Bijvoorbeeld: u komt thuis en ziet uw partner levensbedreigend gewond na een inbraak.
Krijg ik shockschade én affectieschade?
Ja, beide kunnen naast elkaar bestaan. Affectieschade is een vaste vergoeding voor het verlies, shockschade is een vergoeding voor de psychische schade door de confrontatie. Dit zijn aparte schadeposten.
Hoe lang moet ik klachten hebben voor shockschade?
Er is geen minimumtermijn, maar de klachten moeten wel aantoonbaar en serieus zijn. Tijdelijke schrikreacties zijn normaal. Bij langdurige klachten (maanden tot jaren) is de claim sterker.
Kan een hulpverlener shockschade claimen?
In principe niet. Hulpverleners (politie, ambulance, brandweer) worden geacht professioneel met schokkende situaties om te gaan. In uitzonderlijke gevallen, bij buitengewoon traumatische situaties, kan dit anders zijn.
Wordt therapie vergoed naast shockschade?
Ja, de kosten van psychologische behandeling zijn materiële schade en worden apart vergoed. Shockschade (smartengeld) is vergoeding voor het immateriële leed, niet voor de kosten van behandeling.
Bronnen
- Art. 6:107 BW - Shockschade psychisch letsel
- DLR 2026 - Shockschade bedragen €5.000-€100.000
Psychische Schade Door Confrontatie?
Wij helpen u bij uw shockschadeclaim. Gratis en vrijblijvend advies.
Gratis AdviesBinnen 24 uur reactie - Naast affectieschade