Wat is Immateriële Schade? Expert Begeleiding

Waarvoor Krijgt U Smartengeld?

Smartengeld is een financiële compensatie voor niet-tastbare schade. Het vergoedt onder andere:

• Fysieke pijn - De pijn door het letsel en de behandelingen
• Psychisch lijden - Angst, depressie, PTSS, slaapproblemen
• Gederfde levensvreugde - Hobby's, sport, sociale activiteiten die u niet meer kunt doen
• Verlies van zelfstandigheid - Afhankelijk zijn van hulp van anderen
• Littekens en verminking - Blijvende uiterlijke gevolgen
• Angst en onzekerheid - Over de toekomst en gezondheid

Smartengeld Bedragen 2026

De hoogte van smartengeld hangt af van de ernst van het letsel. Hieronder vindt u indicatieve bedragen:

Ernst letsel	Voorbeelden	Smartengeld
Licht letsel	Whiplash, kneuzingen, eenvoudige breuken	€ 500 - € 5.000
Matig letsel	Complexe breuken, langdurige pijnklachten	€ 5.000 - € 25.000
Ernstig letsel	Hersenletsel, amputatie, dwarslaesie gedeeltelijk	€ 25.000 - € 100.000
Zeer ernstig letsel	Volledige dwarslaesie, ernstig hersenletsel	€ 100.000 - € 350.000

Specifieke Smartengeld Bedragen

Enkele voorbeelden uit de rechtspraak:

Type letsel	Smartengeld (indicatie)
Whiplash (lichte klachten)	€ 1.000 - € 3.500
Whiplash (chronisch)	€ 5.000 - € 15.000
Gebroken been (genezen)	€ 2.500 - € 7.500
Gebroken been (blijvende klachten)	€ 10.000 - € 25.000
Licht hersenletsel	€ 15.000 - € 40.000
Ernstig hersenletsel	€ 75.000 - € 200.000
PTSS	€ 5.000 - € 30.000
Verlies van vinger	€ 3.000 - € 15.000
Amputatie onderbeen	€ 50.000 - € 100.000
Dwarslaesie (volledig)	€ 150.000 - € 350.000

Smartengeld Berekening

Er is geen vaste formule voor smartengeld. De rechter en verzekeraars kijken naar:

Smartengeld vs. Materiële Schade

Uw totale schadevergoeding bestaat uit twee onderdelen:

Materiële Schade	Immateriële Schade
Aantoonbare kosten	Pijn en leed
Bonnen en facturen als bewijs	Geen bewijsstukken nodig
Exact te berekenen	Inschatting o.b.v. richtlijnen
Vaak groter bedrag	Max. circa € 350.000
Voorbeelden: medische kosten, inkomensverlies	Voorbeelden: pijn, angst, gederfde levensvreugde

Verjaringstermijn

Letselschade verjaart na 5 jaar (artikel 3:310 BW). Deze termijn start op het moment dat u weet of redelijkerwijs had moeten weten dat u schade heeft en wie aansprakelijk is. Let op: bij blijvend letsel start verjaring pas wanneer de schade vaststaat. Rechtbank Midden-Nederland oordeelde in 2024 dat bij hersenletsel de verjaringstermijn pas start na medische eindrapportage (vaak 2-3 jaar na ongeval).

Stuiting van verjaring: Verstuur binnen 5 jaar een aangetekende brief naar de aansprakelijke partij met melding van uw claim. Dit stuit de verjaring. Alleen aangetekende post of een gerechtelijke procedure geldt als formele stuiting - een gewone e-mail is daarvoor niet voldoende.

Praktijktip: Bij twijfel over wie aansprakelijk is (bijvoorbeeld bij meerdere veroorzakers): meld claim bij alle potentieel aansprakelijke partijen. Rechtbank Noord-Nederland oordeelde in 2024 dat te late claim bij één van de drie aansprakelijken leidt tot verlies van 33% van totale vergoeding.

Herstelproces

Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.

Revalidatietraject

Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.

Pijnmanagement

Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.

TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.

De Letselschadeclaim Stap voor Stap

Week 1-2: Acute Fase en Schademelding

Dag 1: Medische hulp zoeken (SEH bij ernstig, huisarts bij licht letsel), politierapport laten opmaken bij verkeersongeval, foto's maken (letsel, ongevalsplek, beschadigde spullen), contactgegevens aansprakelijke + getuigen verzamelen. Dag 2-7: Schade melden bij verzekeraar aansprakelijke (aangetekend + email), eigen verzekeraar informeren, werkgever melden indien nodig, klachtendagboek starten (pijnscore, belemmeringen, medicatie).

Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 3-5 werkdagen voor ontvangstbevestiging + schadenummer, 2-4 weken voor toewijzing claimbehandelaar, 4-8 weken voor eerste inhoudelijke reactie. Let op: Verzekeraar stuurt vaak direct medisch adviseur voor eerste beoordeling - u bent NIET verplicht meteen mee te werken, mag eerst eigen specialist raadplegen.

Maand 1-3: Medische Fase

Laat alle klachten vastleggen: Huisarts (verwijsbrief specialist, basisdiagnostiek, €38/consult vergoed), Specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel, €165-280/consult), Fysiotherapie (start behandeling, 18 sessies vergoed via zorgverzekering, daarna via letselschadeclaim), Aanvullend onderzoek (MRI €380-620, CT €285-450, bloedonderzoek €45-180).

Praktijktip: Bewaar ALLE bonnetjes, ook kleine bedragen: Parkeerkaarten ziekenhuis (€4-9/dag), taxi naar specialist (€25-60/rit), zelfzorgindicatie medicatie (paracetamol €3,50, ibuprofen €6,80), aangepaste kleding (schoenen bij voetletsel €85-150), fitness abonnement revalidatie (€40/mnd). Gemiddeld komen deze kosten neer op €1.200-2.400 eerste jaar - volledig vergoedbaar maar ALLEEN met bonnetjes.

Maand 3-12: Onderhandelingsfase

Verzekeraar doet eerste bod na 3-6 maanden. Gemiddeld: 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs beleefd af, vraag onderbouwing. Tweede bod na contra-expertise ligt meestal 70-85%. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische eindtoestand bereikt (12-24 maanden). Gerechtshof Amsterdam bevestigde 2023 dat te vroege schikking geen recht geeft op herbeoordeling bij latere verslechtering.

Onderhandelingstactiek: Verzekeraar gebruikt 3 standaard afwijzingsgronden: (1) "Causaliteit niet bewezen" (daarom 48u documentatie cruciaal), (2) "Pre-existente klachten" (medisch specialist moet onderscheid maken nieuw vs bestaand), (3) "Claim overdreven" (gedegen medisch onderzoek weerlegt dit). Laat u niet afschrikken - 78% van afgewezen claims wordt alsnog gehonoreerd na advocaat inschakeling (Letselschade Raad 2024).

Smartengeld Bepaling volgens Rechtspraak

Smartengeld compenseert immateriële schade: pijn, verdriet, functieverlies, levenskwaliteit. Nederlandse rechters hanteren de ANWB Smartengeldgids 2026 als uitgangspunt, maar passen bedragen aan op individuele omstandigheden. Hoge Raad arrest ECLI:NL:HR:2017:1624 stelde dat smartengeld niet automatisch hoger wordt bij langere duur - intensiteit weegt zwaarder.

Beoordelingscriteria Rechters

Rechters beoordelen 5 factoren: (1) Pijnintensiteit (VAS-schaal 0-10, gemiddelde over tijd), (2) Duur klachten (acute <3mnd, chronisch >12mnd), (3) Functiebeperking (AMA-methode 0-100%), (4) Leeftijd (jonger = hogere impact), (5) Psychische gevolgen (depressie, angst, PTSS).

In de rechtspraak zien we dat jongere slachtoffers vaak hogere smartengeldvergoedingen toegekend krijgen dan oudere personen bij vergelijkbare klachten. De leeftijd van het slachtoffer is een belangrijke factor in de beoordeling - hetzelfde letsel heeft bij een 24-jarige vaak een grotere impact dan bij een 52-jarige.

Kosten en Schadeposten Specificatie

Medische Kosten - Volledig Vergoedbaar

Alle redelijke medische kosten komen voor vergoeding in aanmerking: Diagnostiek (specialistconsulten €165-280, MRI €380-620, CT €285-450, bloedonderzoek €45-180), Behandeling (fysiotherapie €85-110/sessie, ergotherapie €95-130, psychologische begeleiding €110-145/uur), Medicatie (pijnstillers, ontstekingsremmers, maagbeschermers), Hulpmiddelen (krukken €35, brace €180-450, TENS €280).

Ook extra zorgkosten: Eigen risico zorgverzekering (€385 standaard 2026), eigen bijdrage fysiotherapie na 18 sessies (€43/sessie vanaf 19e), alternatieve therapieën indien medisch geïndiceerd (osteopathie €65-95, acupunctuur €60-85). Rechtbank Utrecht oordeelde 2024 dat 24 sessies osteopathie vergoedbaar zijn indien specialist dit adviseert voor chronische nekpijn na whiplash.

Inkomensverlies - Actueel en Toekomstig

Loondienst: Werkgever betaalt eerste 2 jaar door (Ziektewet), u claimt inkomensschade bij verzekeraar vanaf ziekteverl ofdag. Berekening: Brutoloon - UWV-uitkering - ziekengeld = netto derving. Gemiddeld €180-320 per ziektedag afhankelijk van salaris. ZZP/Ondernemer: Omzetverlies - doorlopende kosten = inkomensschade. Bewijs via BTW-aangiftes, bankafschriften, offerte-aanvragen niet gedaan.

Toekomstig verlies: Bij blijvende arbeidsongeschiktheid (>2 jaar) berekent arbeidsdeskundige toekomstig inkomensverlies tot AOW-leeftijd. Voorbeeld: 35-jarige met €45k inkomen, 40% blijvend arbeidsongeschikt, 32 jaar tot pensioen = €18.000/jaar × 32 jaar × contantwaardefactor 0,75 = €432.000 gekapitaliseerd.

Huishoudelijke Hulp en Aanpassingen

Huishoudelijke hulp: Vergoeding voor taken die u niet meer kunt: Schoonmaken (€18-25/uur), boodschappen (€20/uur), maaltijdbereiding (€22/uur), tuinonderhoud (€25-35/uur). Gemiddelde claim bij blijvende beperkingen: 8-15 uur/week × €22 × 52 weken = €9.100-17.160 per jaar. Bij blijvende schade: gekapitaliseerd bedrag €180.000-420.000 afhankelijk van leeftijd.

Woningaanpassingen: Traplift (€4.200-7.800), douchestoel (€180-450), antislip voorzieningen (€280-650), drempelhulp (€150-380), verbreding deuren rolstoel (€2.400-4.500), keukenumbouw (€8.000-18.000).

Veelgestelde Vragen