vergoeding voor schade die u heeft opgelopen door een ongeval. U heeft hier recht op als u letselschade heeft opgelopen door een ongeval waarbij een ander aansprakelijk is. De hoogte hangt af van de ernst van de schade en uw specifieke situatie.
Gerelateerde Vragen
Hoe lang duurt een letselschadezaak?
Een letselschadezaak duurt gemiddeld 6-18 maanden. Simpele zaken: 3-6 maanden, complexe met blijvend letsel: 12-24+ maanden. Gratis.
Wat kan ik claimen bij letselschade?
U kunt claimen: smartengeld, medische kosten, inkomensverlies, huishoudelijke hulp, reiskosten, woningaanpassingen en toekomstige schade. Alle redelijke kosten.
Een letselschade advocaat verhoogt uw vergoeding met 30-50% door expertise, onderhandelingsvaardighed en gratis. Gratis intakegesprek.
Smartengeld is een financiele vergoeding voor immateriele schade na een ongeval of incident waarvoor iemand anders aansprakelijk is. Anders dan materiele schade (medische kosten, inkomensverlies) gaat het hier om schade die niet direct in geld uit te drukken is: pijn, verdriet, angst en gederfde levensvreugde.
De term 'smartengeld' komt van het ouderwetse woord 'smart', dat pijn of leed betekent. In het Engels spreekt men van 'pain and suffering' of 'moral damages'. Het smartengeld dient drie doelen:
Erkenning: Maatschappelijke erkenning dat u onrecht is aangedaan
Genoegdoening: Een vorm van compensatie voor het leed
Verlichting: Financiele middelen om het leven aangenamer te maken ondanks de beperkingen
In Nederland wordt jaarlijks aan tienduizenden slachtoffers smartengeld toegekend. Het gemiddelde bedrag bij erkende letselschade ligt tussen €5.000 en €15.000, maar bij ernstig blijvend letsel zijn bedragen tot €300.000 of meer mogelijk.
Juridische basis: Artikel 6:106 BW
Het recht op smartengeld is vastgelegd in artikel 6:106 van het Burgerlijk Wetboek. Dit artikel bepaalt dat u recht heeft op een 'naar billijkheid vast te stellen schadevergoeding' in de volgende situaties:
Wanneer heeft u recht op smartengeld?
Lichamelijk letsel: Bij fysieke verwondingen door toedoen van een ander
Aantasting in de eer of goede naam: Bij smaad of laster
Aantasting van de persoon: Bij psychisch letsel of schending van de persoonlijke levenssfeer
De wet spreekt van een bedrag 'naar billijkheid'. Dit betekent dat er geen vaste formule bestaat. De rechter of schadebehandelaar weegt alle omstandigheden mee om tot een eerlijk bedrag te komen. De ANWB Smartengeldgids dient hierbij als belangrijke leidraad.
Smartengeld tabellen 2026
Hieronder vindt u gedetailleerde smartengeld tabellen per letselcategorie, gebaseerd op de ANWB Smartengeldgids en recente rechtspraak. Let op: dit zijn indicaties - uw werkelijke bedrag hangt af van uw specifieke situatie.
Nekletsel en whiplash
Type nekletsel
Kenmerken
Smartengeld
WAD graad I (licht)
Alleen pijnklachten, volledig herstel <3 maanden
€700 - €2.500
WAD graad II (matig)
Bewegingsbeperking, herstel 3-12 maanden
€2.500 - €10.000
WAD graad III (ernstig)
Neurologische uitval, langdurig herstel
€10.000 - €30.000
Chronische whiplash
Blijvende klachten, 5-15% blijvende invaliditeit
€25.000 - €50.000
Cervicale hernia
Nekhernia door trauma, operatie nodig
€15.000 - €60.000
Hersenletsel
Type hersenletsel
Kenmerken
Smartengeld
Lichte hersenschudding
Kortdurend bewustzijnsverlies, volledig herstel
€2.000 - €5.000
Hersenschudding met klachten
Post-commotioneel syndroom 3-12 maanden
€5.000 - €15.000
Licht traumatisch hersenletsel
Blijvende concentratieproblemen, vermoeidheid
€15.000 - €40.000
Matig hersenletsel
Cognitieve stoornissen, gedragsverandering
€40.000 - €100.000
Ernstig hersenletsel
Blijvende invaliditeit >35%, verzorging nodig
€100.000 - €200.000
Zeer ernstig hersenletsel
Vegetatieve staat, volledige afhankelijkheid
€200.000 - €350.000
Botbreuken en orthopedisch letsel
Type breuk
Kenmerken
Smartengeld
Eenvoudige polsbreuk
Gips 6 weken, volledig herstel
€1.500 - €4.000
Enkelfractuur
Operatie met plaat/schroeven
€3.000 - €8.000
Scheenbeenbreuk
Operatie, langdurig revalideren
€5.000 - €15.000
Bekkenbreuk
Langdurige immobiliteit
€10.000 - €30.000
Heupfractuur
Operatie, kunstheup mogelijk
€15.000 - €50.000
Wervelbreuk (stabiel)
Conservatieve behandeling
€10.000 - €25.000
Wervelbreuk met ruggenmergschade
Gedeeltelijke verlamming
€75.000 - €200.000
Rugletsel
Type rugletsel
Kenmerken
Smartengeld
Spierblessure rug
Volledig herstel binnen 3 maanden
€1.000 - €3.000
Chronische rugklachten
Blijvende pijn, beperkte belastbaarheid
€10.000 - €30.000
Lumbale hernia
Hernia lage rug, operatie nodig
€15.000 - €45.000
Hernia met blijvende uitval
Zenuwschade, blijvende pijn/gevoelsstoornissen
€35.000 - €75.000
Failed back surgery syndrome
Blijvende klachten ondanks operatie(s)
€40.000 - €80.000
Psychisch letsel
Type psychisch letsel
Kenmerken
Smartengeld
Acute stressstoornis
Tijdelijke klachten, volledig herstel
€2.500 - €7.500
PTSS (licht)
Behandeling succesvol, herstel
€5.000 - €15.000
PTSS (matig)
Langdurige behandeling, deels hersteld
€15.000 - €35.000
PTSS (ernstig/chronisch)
Blijvende klachten, arbeidsongeschikt
€35.000 - €75.000
Depressie door letsel
Reactieve depressie op letsel
€10.000 - €40.000
Angststoornis
Vermijdingsgedrag, paniekaanvallen
€10.000 - €35.000
Amputaties
Type amputatie
Smartengeld
Vingertop
€3.000 - €8.000
Vinger (geheel)
€10.000 - €25.000
Meerdere vingers
€25.000 - €60.000
Hand
€50.000 - €100.000
Onderarm
€75.000 - €125.000
Bovenarm
€100.000 - €150.000
Teen/tenen
€5.000 - €20.000
Voet
€50.000 - €90.000
Onderbeen
€75.000 - €130.000
Bovenbeen
€100.000 - €175.000
Dubbele amputatie
€150.000 - €300.000
Belangrijke disclaimer
Bovenstaande bedragen zijn indicaties gebaseerd op gemiddelden. Uw werkelijke smartengeld kan significant hoger of lager uitvallen afhankelijk van: de specifieke omstandigheden, uw leeftijd, de impact op uw dagelijks leven, en de kwaliteit van het bewijs. Neem contact op voor een persoonlijke inschatting.
De ANWB Smartengeldgids
De ANWB Smartengeldgids is het standaardwerk voor smartengeld in Nederland. Dit naslagwerk, jaarlijks geactualiseerd, bevat ruim 3.000 rechterlijke uitspraken over smartengeld, geordend per letseltype.
Hoe werkt de Smartengeldgids?
De gids categoriseert letsel in hoofdgroepen (hersenletsel, rugletsel, botbreuken, psychisch letsel, etc.) en subcategorieen. Per categorie worden concrete rechterlijke uitspraken opgenomen met:
De feiten van de zaak (type ongeval, omstandigheden)
Het letsel en de gevolgen
Het toegekende smartengeld
Het jaar van de uitspraak
Advocaten, verzekeraars en rechters gebruiken deze uitspraken om een realistisch smartengeldbedrag vast te stellen. Oudere uitspraken worden geindexeerd naar actuele bedragen.
Beperkingen van de Smartengeldgids
De gids geeft indicaties, geen garanties. Elke zaak is uniek en factoren als leeftijd, persoonlijke omstandigheden en specifieke beperkingen wegen mee. Een ervaren letselschade-expert kan beter inschatten welke uitspraken het best aansluiten bij uw situatie.
Berekeningsmethodes voor smartengeld
Er zijn verschillende methodes om smartengeld te berekenen. In de praktijk worden deze vaak gecombineerd:
1. Vergelijkingsmethode (meest gebruikt)
De meest gangbare methode is vergelijking met eerdere uitspraken. Uw letsel wordt vergeleken met vergelijkbare zaken uit de ANWB Smartengeldgids. Factoren die worden meegewogen:
Type en ernst van het letsel
Duur van herstel of blijvende aard
Percentage blijvende invaliditeit
Leeftijd van het slachtoffer
Impact op dagelijks leven, werk en hobby's
2. Puntensysteem
Sommige verzekeraars gebruiken een intern puntensysteem. Punten worden toegekend voor verschillende aspecten van het letsel (pijn, behandelingen, beperkingen, duur). Het totaal aantal punten bepaalt een bandbreedte voor het smartengeld. Deze methode is minder transparant dan de vergelijkingsmethode.
3. Percentage van totale schade
Bij sommige verzekeraars wordt smartengeld berekend als percentage van de totale materiele schade. Dit is geen officieel erkende methode en kan leiden tot onderschatting bij slachtoffers met weinig materiele schade maar veel leed.
4. Daggeldmethode
Bij deze methode wordt een bedrag per dag lijden berekend. Bijvoorbeeld: €50-€150 per dag gedurende de herstelperiode plus een opslag voor blijvende gevolgen. Deze methode wordt vooral gebruikt als aanvulling op de vergelijkingsmethode.
Factoren die uw smartengeld bepalen
De hoogte van uw smartengeld hangt af van verschillende factoren. Het is belangrijk deze goed te documenteren:
Ernst en aard van het letsel
De primaire factor is de objectieve ernst van uw letsel. Een dwarslaesie leidt tot hogere bedragen dan een gebroken arm. Medische rapporten en het percentage blijvende invaliditeit zijn hierbij cruciaal.
Duur van herstel en behandelingen
Langdurig herstel betekent langdurig lijden. Het aantal maanden of jaren dat u klachten had, het aantal behandelingen, operaties en ziekenhuisopnames tellen mee.
Blijvende gevolgen
Blijvend letsel weegt zwaar. Het percentage blijvende invaliditeit, vastgesteld door een onafhankelijke arts (bij voorkeur na het bereiken van een medische eindtoestand) is een belangrijke factor.
Leeftijd
Jongere slachtoffers krijgen vaak hogere bedragen omdat zij langer met de gevolgen moeten leven. Een 25-jarige met blijvende rugklachten heeft meer "schaadejaren" dan een 70-jarige met hetzelfde letsel.
Impact op dagelijks leven
Hoe heeft het letsel uw leven veranderd? Kunt u nog werken, sporten, uw hobby's uitoefenen? Hoe is de impact op uw relatie en gezinsleven? Hoe meer beperkingen, hoe hoger de vergoeding.
Pijn en ongemak
De hoeveelheid pijn die u heeft geleden en nog lijdt is relevant. Een pijndagboek kan hierbij helpen als bewijs.
Praktijkvoorbeelden smartengeld
Hieronder vindt u geanonimiseerde voorbeelden uit onze praktijk. Deze illustreren hoe smartengeld wordt vastgesteld:
Zaak 1: Fietser aangereden - whiplash en knieletsel
Situatie: Vrouw (34 jaar) wordt door auto geschept op fietspad. Whiplash WAD II en knieletstel (kruisbandscheur).
Blijvende gevolgen: 15% blijvende invaliditeit. Krachtsverlies rechterarm, tintelingen. Kan niet meer werken als kapster.
Smartengeld: €45.000
Totale schadevergoeding: €290.000
Affectieschade: smartengeld voor naasten
Sinds 1 januari 2019 hebben naasten van slachtoffers recht op affectieschade. Dit is een wettelijke regeling (Wet Affectieschade) voor immateriële schade bij overlijden of zeer ernstig blijvend letsel.
Wanneer affectieschade?
Affectieschade kan worden geclaimd in twee situaties:
Bij overlijden: Naasten van het overleden slachtoffer
Bij ernstig blijvend letsel: Minimaal 70% blijvende invaliditeit
Wie kan affectieschade claimen?
De wet bepaalt welke naasten in aanmerking komen:
Echtgenoot of geregistreerd partner
Levensgezel (samenwonend)
Minderjarige kinderen
Ouders van minderjarig kind
Meerderjarige thuiswonende kinderen
Pleegouders en pleegkinderen
Anderen met nauwe persoonlijke band (in bijzondere gevallen)
Vaste bedragen affectieschade 2026
Categorie naaste
Bij overlijden
Bij ernstig blijvend letsel
Partner
€20.000
€20.000
Minderjarig kind
€20.000
€20.000
Ouder van minderjarig kind
€20.000
€20.000
Thuiswonend meerderjarig kind
€17.500
€17.500
Niet-thuiswonend kind/ouder
€17.500
€17.500
Overige naasten
€15.000
€15.000
Bij opzet of bewuste roekeloosheid kunnen deze bedragen worden verhoogd tot €25.000.
Verzekeraar tactieken bij smartengeld
Verzekeraars proberen smartengeld vaak te beperken. Ken deze tactieken:
1. Te lage eerste aanbiedingen
Het eerste bod is bijna altijd te laag. Verzekeraars testen of u akkoord gaat zonder onderhandeling. Accepteer nooit het eerste bod zonder professioneel advies.
2. Selectief vergelijken
De verzekeraar kiest uitspraken uit de Smartengeldgids die gunstig zijn voor hen. Een ervaren advocaat kent ook de uitspraken die gunstig zijn voor u.
3. Bagatelliseren van klachten
Verzekeraars minimaliseren de ernst van uw letsel of suggereren dat klachten overdreven zijn. Goede medische documentatie is essentieel.
4. Pre-existente klachten claimen
Men stelt dat u al klachten had voor het ongeval. Het is belangrijk aan te tonen dat uw huidige klachten door het ongeval zijn ontstaan of verergerd.
5. Druk om snel te schikken
Verzekeraars bieden soms snel een "finale regeling" aan voordat de volledige schade duidelijk is. Wacht altijd tot medische eindtoestand is bereikt.
Onze aanpak
Wij kennen deze tactieken en weten hoe u zich ertegen kunt weren. Onze letselschade-experts onderhandelen namens u voor het maximale smartengeld waar u recht op heeft.
Veelgestelde vragen over smartengeld
Moet ik belasting betalen over smartengeld?
Nee, smartengeld is volledig vrijgesteld van inkomstenbelasting en vermogensbelasting. U ontvangt het volledige bedrag netto. Dit geldt overigens voor alle letselschadevergoedingen, ook voor inkomensverlies en medische kosten.
Hoe lang duurt het voordat ik smartengeld ontvang?
De doorlooptijd varieert sterk. Eenvoudige zaken kunnen binnen 6-12 maanden zijn afgerond. Complexe zaken met blijvend letsel duren vaak 2-4 jaar omdat eerst de medische eindtoestand moet worden bereikt. Tussentijdse voorschotten zijn meestal mogelijk na erkenning van aansprakelijkheid.
Kan ik smartengeld krijgen zonder blijvend letsel?
Ja, ook bij tijdelijk letsel heeft u recht op smartengeld. De vergoeding is dan gebaseerd op de pijn, het ongemak en de beperkingen tijdens uw herstelperiode. Bij volledig herstel zijn de bedragen lager dan bij blijvend letsel.
Wat is het verschil tussen smartengeld en affectieschade?
Smartengeld is voor het slachtoffer zelf: compensatie voor uw eigen pijn en leed. Affectieschade is voor naasten van het slachtoffer bij overlijden of zeer ernstig blijvend letsel (70%+ invaliditeit). Affectieschade kent vaste wettelijke bedragen.
Wat als de verzekeraar mijn letsel bagatelliseert?
Dit is helaas een veelgebruikte tactiek. Het is belangrijk om goed medisch bewijs te verzamelen: rapporten van specialisten, een onafhankelijke medische expertise en een gedetailleerd dossier van uw klachten en beperkingen. Wij helpen u hierbij.
Kan ik smartengeld claimen bij psychisch letsel?
Ja, bij aantoonbaar psychisch letsel zoals PTSS, depressie of angststoornissen heeft u recht op smartengeld. Het letsel moet wel zijn vastgesteld door een psychiater of psycholoog. Bedragen voor psychisch letsel kunnen oplopen tot €75.000 bij ernstige chronische gevallen.
Krijg ik meer smartengeld als de dader opzet had?
Ja, bij opzettelijk toegebracht letsel of letsel door een misdrijf liggen smartengeldbedragen vaak hoger. Rechters kennen in deze gevallen hogere bedragen toe als erkenning van het extra leed door het opzettelijke karakter.
Wat als ik gedeeltelijk eigen schuld heb?
Bij eigen schuld wordt het smartengeld naar verhouding verminderd. Had u bijvoorbeeld 30% eigen schuld, dan ontvangt u 70% van het smartengeld. De andere schadeposten worden eveneens naar rato verminderd.
Sara de VriesErvaren Letselschade Advocaten
Ons team van gespecialiseerde advocaten heeft uitgebreide ervaring in letselschadezaken. Wij zijn aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten en werken dagelijks aan het behartigen van belangen van letselslachtoffers.
NOvA GecertificeerdLetselschade Specialisten12+ jaar ervaring
Bronnen & Referenties
Dit artikel is gebaseerd op officiële smartengeld tabellen, rechtspraak en wetgeving:
ANWB Smartengeldgids 2026 - Het standaardwerk met 3.000+ rechterlijke uitspraken, jaarlijks geactualiseerd [→]
Laatst gecontroleerd: December 2026 | Volgende review: Juni 2026
Wilt u weten hoeveel smartengeld u kunt krijgen?
Onze letselschade-experts berekenen gratis uw smartengeld op basis van uw specifieke situatie. Wij werken op basis van Gratis: geen kosten als wij niets voor u kunnen bereiken.