Shockschade: Vergoeding voor Psychisch Letsel - Specialist Advies

Wat is shockschade?

Wat is Shockschade Vergoeding?

vergoeding voor psychische schade door het meemaken of direct waarnemen van een schokkende gebeurtenis. U heeft hier recht op als u letselschade heeft opgelopen door een ongeval waarbij een ander aansprakelijk is. De hoogte hangt af van de ernst van de schade en uw specifieke situatie.

Shockschade is een schadevergoeding voor eigen psychisch letsel dat u oploopt door de directe confrontatie met een ernstig ongeval of de gevolgen daarvan. Het gaat hierbij niet om verdriet om wat een ander is overkomen (dat is affectieschade), maar om uw eigen psychische schade.

Typische situaties waarin shockschade kan optreden:

• U ziet een familielid aangereden worden
• U komt als eerste aan bij een ernstig ongeval
• U hoort op schokkende wijze over het overlijden van een dierbare
• U ziet de directe nasleep van een gruwelijk ongeval

Voorwaarden voor shockschade

Niet elke confrontatie met een ongeval geeft recht op shockschade. Er gelden strikte voorwaarden:

1. Directe confrontatie

U moet het ongeval zelf hebben waargenomen of direct geconfronteerd zijn met de ernstige gevolgen. Dit kan zijn:

• Ooggetuige: U ziet het ongeval gebeuren
• Direct daarna: U komt direct na het ongeval ter plaatse
• Schokkend nieuws: U ontvangt het nieuws op zeer schokkende wijze

2. Nauwe affectieve band

U moet een nauwe affectieve relatie hebben met het primaire slachtoffer. Dit zijn doorgaans:

• Partner of echtgenoot
• Ouders en kinderen
• Broers en zussen
• Andere zeer hechte relaties

3. Aantoonbaar psychisch letsel

U moet daadwerkelijk psychisch letsel hebben opgelopen dat medisch is vastgesteld. Voorbeelden:

• PTSS (posttraumatische stressstoornis)
• Ernstige depressie
• Angststoornissen
• Andere psychiatrisch erkende aandoeningen

Bedragen shockschade

De hoogte van shockschade is niet wettelijk vastgelegd (zoals bij affectieschade), maar hangt af van uw specifieke situatie:

Ernst psychisch letsel	Indicatie bedrag
Licht (tijdelijke klachten, volledig herstel)	€5.000 - €15.000
Matig (langdurige behandeling nodig)	€15.000 - €35.000
Ernstig (chronische PTSS, arbeidsongeschikt)	€35.000 - €75.000
Zeer ernstig (blijvend invaliderend)	€75.000+

Naast smartengeld voor de shockschade kunt u ook andere schade claimen: inkomensverlies, behandelkosten, etc.

Verschil shockschade en affectieschade

Deze twee begrippen worden vaak verward, maar er zijn belangrijke verschillen:

Aspect	Shockschade	Affectieschade
Waarvoor?	Uw eigen psychisch letsel	Verdriet om letsel/overlijden ander
Vereiste	Psychiatrische diagnose (PTSS e.d.)	Nauwe relatie + ernstig letsel/overlijden
Bedrag	Variabel (€5.000 - €75.000+)	Vast (€12.500 - €20.000)
Cumulatie	Beide kunnen naast elkaar worden geclaimd

Hoe bewijzen we shockschade?

Het bewijzen van shockschade vereist zorgvuldige onderbouwing:

1. Medische documentatie: Diagnose van psychiater/psycholoog
2. Behandelverslagen: Therapie, medicatie, opnames
3. Getuigenverklaringen: Over de confrontatie
4. Causaal verband: Relatie tussen confrontatie en psychisch letsel

Juridisch Kader

Letselschade valt onder artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad). U heeft recht op volledige schadevergoeding als aan 3 voorwaarden is voldaan: (1) er is een onrechtmatige daad gepleegd, (2) er is schade ontstaan, en (3) er is causaal verband tussen de daad en de schade. De Hoge Raad bevestigde in arrest ECLI:NL:HR:2019:615 dat de aansprakelijke partij alle redelijke kosten moet vergoeden, inclusief toekomstige schade.

Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: de bestuurder van een motorrijtuig is aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers), tenzij overmacht bewezen kan worden. Ook bij eigen schuld van de fietser blijft de automobilist vaak (gedeeltelijk) aansprakelijk, omdat motorrijtuigen inherent gevaarlijk zijn voor fietsers.

Bewijslast en Causaliteit

U moet aantonen dat het ongeval uw letsel heeft veroorzaakt. Bij verkeersongevallen: politierapport + medische documentatie zo snel mogelijk. Het is belangrijk om medische hulp direct na het ongeval in te schakelen en letsel te laten documenteren. Hoe eerder de medische vastlegging, hoe sterker het causaal verband. Verzamel direct: foto's ongevalsplek, getuigenverklaringen, kleding/helm, medische rapporten.

Bij bedrijfsongevallen ligt bewijslast bij werkgever (artikel 7:658 BW). Werkgever moet aantonen dat hij adequate veiligheidsmaatregelen heeft getroffen.

Herstelproces

Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.

Revalidatietraject

Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.

Pijnmanagement

Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.

TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.

Het Claimproces

Fase 1: Schademelding (Dag 1-7)

Meld de schade binnen 7 dagen schriftelijk bij de aansprakelijke partij of hun verzekeraar. Vermeld: datum/tijd ongeval, locatie, betrokken partijen, korte toedracht, eerste medische diagnose. Vraag direct om polisgegevens en schadenummer. Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 2-4 werkdagen voor ontvangstbevestiging, 2-3 weken voor eerste inhoudelijke reactie.

Bewaar alle bonnetjes: parkeerkaartjes ziekenhuis (€4-8/dag), taxi naar specialist (€30-50 per rit), medicatie niet vergoed door zorg verzekering, aangepaste kleding. Zelfs kleine bedragen tellen op: gemiddelde bijkomende kosten eerste 3 maanden: €800-1.200. Dit komt bovenop medische kosten en smartengeld.

Fase 2: Medische Documentatie (Week 1-12)

Laat alle klachten medisch vastleggen. Minimaal nodig: huisarts (eerste diagnose, verwijsbrief), specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel), fysiotherapeut (behandelplan met doelen en voortgang). Bij blijvende klachten: onafhankelijk medisch specialist via NRGD (Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen).

Houd klachtendagboek bij: dagelijkse pijnscore (VAS 0-10), activiteiten die niet lukken, slaapkwaliteit, medicatie-inname. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2023 dat gedegen klachtendagboek over 6 maanden resulteerde in 25% hogere smartengelduitkering omdat pijn-intensiteit objectief werd aangetoond.

Fase 3: Onderhandeling (Maand 3-12)

Verzekeraar doet eerst laag bod: gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs dit af met onderbouwing. Tweede bod ligt 70-85% van redelijk. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische situatie stabiel is (eindrapportage). Gemiddelde onderhandelingstijd bij simpele zaken: 6-9 maanden. Bij complexe zaken met blijvend letsel: 18-36 maanden.

Praktijkvoorbeeld: Whiplash WAD-II, eerste bod verzekeraar €4.200 (smartengeld €3.500 + medisch €700). Na contra-expertise en arbeidsdeskundigenrapport: tweede bod €11.800. Uiteindelijke schikking na onderhandeling: €14.500. Proces duurde 11 maanden. Zonder advocaat had cliënt waarschijnlijk eerste bod geaccepteerd en €10.300 misgelopen.

Complete Schadeposten Checklist

Medische kosten (100% vergoedbaar): Specialist €165-280/consult, MRI €380-620, CT €285-450, fysiotherapie €85-110/sessie (ook na 18 verzekerde sessies), ergotherapie €95-130, psycholoog €110-145/uur, medicatie (ook bij eigen risico vol), hulpmiddelen (krukken €35, brace €180-450, TENS €280), alternatieve therapie indien medisch geïndiceerd (osteopathie €65-95, acupunctuur €60-85). Reiskosten medisch: Eigen vervoer €0,23/km, OV 2e klas volledig, taxi bij noodzaak (mobiliteitsbeperkingen) €25-60/rit, parkeren ziekenhuis €4-9/dag. Bewaar ALLE kaartjes - gemiddeld vergeten: €800-1.400 eerste jaar.

Inkomensverlies actueel: Loondienst = brutoloon - doorbetaling werkgever - ziekengeld. ZZP/ondernemer = omzetverlies - doorlopende kosten. Bewijs: loonstroken, BTW-aangiftes, bankafschriften, offerte-aanvragen niet gedaan. Gemiddeld: €180-320 per ziektedag loondienst, €250-500/dag ZZP. Toekomstig inkomensverlies bij blijvende arbeidsongeschiktheid >2 jaar: Arbeidsdeskundige berekent tot AOW. Formule: huidige inkomen × arbeidsongeschiktheidspercentage × jaren tot AOW × contantwaardefactor (0,70-0,80). Voorbeeld: €45k inkomen, 40% arbeidsongeschikt, 32 jaar tot AOW = €18k/jaar × 32 × 0,75 = €432.000.

Huishoudelijke hulp: Schoonmaken €18-25/uur, boodschappen €20/uur, maaltijden €22/uur, tuin €25-35/uur, kinderopvang €15-22/uur. Gemiddeld bij blijvende beperkingen: 8-15 uur/week × €22 × 52 = €9.100-17.160/jaar. Gekapitaliseerd levenslang: €180k-420k. Rechtbank Noord-Holland 2024 accepteerde 12 uur/week voor alleenstaande ouder met 2 kinderen na whiplash - €13.728/jaar × 18 jaar (tot jongste 18 wordt) = €205.000. Aanpassingen woning/auto: Traplift €4.200-7.800, douchestoel €180-450, drempelhulp €150-380, keukenumbouw €8k-18k, automatische versnelling auto €2.800-4.500, handgrepen/beugels €280-650.

Veelgestelde vragen over shockschade