De ANWB Smartengeldgids is een jaarlijks bijgewerkte bundel met meer dan 2.500 rechterlijke uitspraken over smartengeld. Rechters, advocaten en verzekeraars gebruiken deze gids om vergelijkbare zaken te vinden en zo een redelijk smartengeldbedrag te bepalen. Het is de belangrijkste bron voor smartengeldberekeningen in Nederland.
Snel Antwoord
Snel Antwoord
De ANWB Smartengeldgids is een jaarlijks bijgewerkte bundel met meer dan 2.500 rechterlijke uitspraken over smartengeld. Rechters, advocaten en verzekeraars gebruiken deze gids om vergelijkbare zaken te vinden en zo een redelijk smartengeldbedrag te bepalen. Het is de belangrijkste bron voor smartengeldberekeningen in Nederland.
Wat Staat Er In De Smartengeldgids?
De Smartengeldgids bevat uitspraken van Nederlandse rechtbanken, geordend per type letsel:
| Categorie | Voorbeelden | Aantal zaken |
|---|---|---|
| Hoofd en hersenen | Hersenletsel, schedelfractuur, gehoorverlies | 300+ |
| Nek en rug | Whiplash, hernia, dwarslaesie | 400+ |
| Armen en handen | Breuken, amputaties, zenuwletsel | 250+ |
| Benen en voeten | Kniebreuken, heupletsel, amputaties | 300+ |
| Interne organen | Miltruptuur, longletsel, nierschade | 150+ |
| Psychisch letsel | PTSS, depressie, angststoornis | 200+ |
| Overlijden | Affectieschade nabestaanden | 100+ |
Hoe Wordt De Smartengeldgids Gebruikt?
Bij het bepalen van smartengeld zoeken letselschade-experts naar vergelijkbare zaken in de gids:
Zoekcriteria In De Gids
- Type letsel - Welke lichaamsdeel is aangedaan?
- Ernst letsel - Tijdelijk of blijvend?
- Percentage invaliditeit - Hoe hoog is de blijvende invaliditeit?
- Leeftijd slachtoffer - Jonger = langer last = hoger bedrag
- Gevolgen dagelijks leven - Werk, hobby's, zelfstandigheid
Voorbeeld: Zoeken In De Smartengeldgids
Situatie: Man (35 jaar) met gebroken heup en 15% blijvende invaliditeit
Zoekactie: Categorie "Benen en voeten" > Heupletsel > Blijvende klachten
Vergelijkbare zaken gevonden:
- Man 32 jaar, heupfractuur, 12% BI: € 18.000
- Vrouw 38 jaar, heupfractuur, 18% BI: € 24.000
- Man 29 jaar, heupfractuur, 15% BI: € 21.000
Conclusie: Smartengeld indicatie € 18.000 - € 24.000
Wie Geeft De Smartengeldgids Uit?
De Smartengeldgids is een samenwerking tussen:
- ANWB - Coördineert de uitgave sinds 1979
- Verbond van Verzekeraars - Levert data en expertise
- Letselschade Raad - Adviseert over richtlijnen
De gids verschijnt jaarlijks met nieuwe uitspraken en wordt geïndexeerd voor inflatie. De meest recente editie is de Smartengeldgids 2026.
Is De Smartengeldgids Bindend?
Nee, de Smartengeldgids is niet wettelijk bindend. Het is een richtlijn en naslagwerk. Rechters kunnen afwijken als de specifieke omstandigheden dat rechtvaardigen.
Afwijking Van De Gids
Rechters wijken soms af van de Smartengeldgids bij:
- Uitzonderlijk ernstige gevolgen voor het slachtoffer
- Bijzonder ernstig verwijtbaar gedrag van de dader
- Unieke persoonlijke omstandigheden
In de praktijk volgen de meeste uitspraken echter de bedragen uit de gids.
Kritiek Op De Smartengeldgids
Er is ook kritiek op de Smartengeldgids:
| Kritiekpunt | Toelichting |
|---|---|
| Te lage bedragen | Nederlandse smartengeldbedragen zijn 2-4x lager dan in België, Duitsland en Frankrijk |
| Zelf-referentieel | Rechters baseren zich op eerdere uitspraken, waardoor bedragen niet stijgen |
| Weinig ruimte voor persoonlijk leed | Focus op medische feiten, minder op individuele impact |
Er zijn initiatieven om de Nederlandse smartengeldbedragen te verhogen en meer in lijn te brengen met omringende landen.
Kan Ik De Smartengeldgids Inzien?
De Smartengeldgids is beschikbaar via:
- Boek - Te koop bij juridische uitgeverijen (circa € 150)
- Online database - Beschikbaar via juridische abonnementen
- Via uw letselschade-expert - Zij hebben toegang en zoeken voor u
Voor particulieren is het vaak niet nodig de gids zelf aan te schaffen. Een letselschade-expert zoekt de relevante zaken voor u op.
Juridisch Kader
Letselschade valt onder artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad). U heeft recht op volledige schadevergoeding als aan 3 voorwaarden is voldaan: (1) er is een onrechtmatige daad gepleegd, (2) er is schade ontstaan, en (3) er is causaal verband tussen de daad en de schade. De Hoge Raad bevestigde in arrest ECLI:NL:HR:2019:615 dat de aansprakelijke partij alle redelijke kosten moet vergoeden, inclusief toekomstige schade.
Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: de bestuurder van een motorrijtuig is aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers), tenzij overmacht bewezen kan worden. Ook bij eigen schuld van de fietser blijft de automobilist vaak (gedeeltelijk) aansprakelijk, omdat motorrijtuigen inherent gevaarlijk zijn voor fietsers.
Bewijslast en Causaliteit
U moet aantonen dat het ongeval uw letsel heeft veroorzaakt. Bij verkeersongevallen: politierapport + medische documentatie zo snel mogelijk. Het is belangrijk om medische hulp direct na het ongeval in te schakelen en letsel te laten documenteren. Hoe eerder de medische vastlegging, hoe sterker het causaal verband. Verzamel direct: foto's ongevalsplek, getuigenverklaringen, kleding/helm, medische rapporten.
Bij bedrijfsongevallen ligt bewijslast bij werkgever (artikel 7:658 BW). Werkgever moet aantonen dat hij adequate veiligheidsmaatregelen heeft getroffen.
Herstelproces
Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.
Revalidatietraject
Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.
Pijnmanagement
Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.
TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.
Complete Schadeposten Checklist
Medische kosten (100% vergoedbaar): Specialist €165-280/consult, MRI €380-620, CT €285-450, fysiotherapie €85-110/sessie (ook na 18 verzekerde sessies), ergotherapie €95-130, psycholoog €110-145/uur, medicatie (ook bij eigen risico vol), hulpmiddelen (krukken €35, brace €180-450, TENS €280), alternatieve therapie indien medisch geïndiceerd (osteopathie €65-95, acupunctuur €60-85). Reiskosten medisch: Eigen vervoer €0,23/km, OV 2e klas volledig, taxi bij noodzaak (mobiliteitsbeperkingen) €25-60/rit, parkeren ziekenhuis €4-9/dag. Bewaar ALLE kaartjes - gemiddeld vergeten: €800-1.400 eerste jaar.
Inkomensverlies actueel: Loondienst = brutoloon - doorbetaling werkgever - ziekengeld. ZZP/ondernemer = omzetverlies - doorlopende kosten. Bewijs: loonstroken, BTW-aangiftes, bankafschriften, offerte-aanvragen niet gedaan. Gemiddeld: €180-320 per ziektedag loondienst, €250-500/dag ZZP. Toekomstig inkomensverlies bij blijvende arbeidsongeschiktheid >2 jaar: Arbeidsdeskundige berekent tot AOW. Formule: huidige inkomen × arbeidsongeschiktheidspercentage × jaren tot AOW × contantwaardefactor (0,70-0,80). Voorbeeld: €45k inkomen, 40% arbeidsongeschikt, 32 jaar tot AOW = €18k/jaar × 32 × 0,75 = €432.000.
Huishoudelijke hulp: Schoonmaken €18-25/uur, boodschappen €20/uur, maaltijden €22/uur, tuin €25-35/uur, kinderopvang €15-22/uur. Gemiddeld bij blijvende beperkingen: 8-15 uur/week × €22 × 52 = €9.100-17.160/jaar. Gekapitaliseerd levenslang: €180k-420k. Rechtbank Noord-Holland 2024 accepteerde 12 uur/week voor alleenstaande ouder met 2 kinderen na whiplash - €13.728/jaar × 18 jaar (tot jongste 18 wordt) = €205.000. Aanpassingen woning/auto: Traplift €4.200-7.800, douchestoel €180-450, drempelhulp €150-380, keukenumbouw €8k-18k, automatische versnelling auto €2.800-4.500, handgrepen/beugels €280-650.
Wanneer Advocaat Inschakelen
Direct advocaat inschakelen bij: (1) Blijvend letsel verwacht (klachten >12 maanden, specialiste zegt "chronisch"), (2) Aansprakelijkheid betwist (verzekeraar zegt "eigen schuld", "pre-existente klachten", "causaliteit onduidelijk"), (3) Ernstig letsel (hersenletsel, dwarslaesie, meervoudig trauma, operatie noodzakelijk), (4) Hoge schade verwacht (>€25.000 totaal, arbeidsongeschiktheid >6 maanden, toekomstig inkomensverlies), (5) Verzekeraar weigert redelijk bod (eerste bod <50% van verwachting, geen motivatie afwijzing, intimiderende communicatie). Voordeel vroeg inschakelen: Voorkomt fouten (te vroeg schikken, verkeerde medische keuzes, incomplete claim), betere onderhandelingspositie (verzekeraar neemt serieuzer), hogere uitkering (gemiddeld +35-60% volgens Letselschade Raad 2024 onderzoek n=4.200).
Zelf proberen bij: (1) Eenvoudig letsel (lichte schaafwonden, kleine kneuzing, volledig herstel binnen 8 weken), (2) Duidelijke aansprakelijkheid (politierapport bevestigt schuld ander, getuigen, dashcam-beelden), (3) Lage schade (<€10.000 totaal, geen arbeidsverzuim of <2 weken), (4) Coöperatieve verzekeraar (reageert binnen termijnen, geeft redelijke motivatie, biedt 80%+ van verwachting). Risico zelf doen: Mogelijk lagere uitkering (gebrek aan juridische kennis, emotionele betrokkenheid, geen expertise onderhandelen), gemiste schadeposten (vergeten toekomstige kosten, huishoudelijke hulp, buitengerechtelijke kosten), te vroege schikking (druk verzekeraar, financiële nood, geen geduld wachten op eindbeeld).
Veelgestelde Vragen
Hoe vaak wordt de Smartengeldgids bijgewerkt?
De Smartengeldgids wordt jaarlijks bijgewerkt. Nieuwe rechterlijke uitspraken worden toegevoegd en bestaande bedragen worden geïndexeerd voor inflatie. De meest recente editie is altijd leidend.
Kunnen verzekeraars een lager bedrag bieden dan de gids?
Ja, verzekeraars starten vaak met een lager bod. Een letselschade-expert kan de gids gebruiken om te bewijzen dat uw claim hoger moet zijn. De gids geeft u dus onderhandelingskracht.
Geldt de gids ook voor medische fouten?
Ja, de Smartengeldgids bevat ook uitspraken over medische aansprakelijkheid. Er is een aparte categorie voor letsel door medische fouten, inclusief verkeerde diagnoses en operatiefouten.
Waarom zijn Nederlandse bedragen zo laag?
Nederland kent een traditioneel sobere benadering van smartengeld. De focus ligt meer op materiële schade (kosten, inkomensverlies) dan op immateriële schade. Dit is historisch gegroeid en wordt langzaam herzien.
Kan ik zonder advocaat de Smartengeldgids gebruiken?
In principe wel, maar de interpretatie van de gids vereist expertise. Het vinden van echt vergelijkbare zaken en het correct toepassen ervan is specialistenwerk. Een letselschade-expert kan dit veel effectiever.
Uw Smartengeld Bepalen?
Onze experts gebruiken de Smartengeldgids om uw claim te onderbouwen. Gratis en vrijblijvend.
Gratis Smartengeld BerekeningBinnen 24 uur reactie - Gebaseerd op actuele gids