Gederfd Levensonderhoud Expert Begeleiding

Wie Heeft Recht Op Gederfd Levensonderhoud?

De wet bepaalt wie aanspraak kan maken:

Nabestaande	Recht op vergoeding
Echtgenoot/partner	Ja, voor gemist inkomen en verzorging
Minderjarige kinderen	Ja, tot 21 jaar of einde studie
Studerende kinderen	Ja, als onderhoudsplichtig
Samenwonende partner	Ja, bij gemeenschappelijke huishouding
Afhankelijke ouders	Ja, als financieel afhankelijk

Hoe Wordt Gederfd Levensonderhoud Berekend?

De berekening is complex:

Welke Elementen Tellen Mee?

Niet alleen inkomen:

Element	Toelichting
Salaris/winst	Inkomen uit arbeid of onderneming
Huishoudelijke taken	Waarde van koken, schoonmaken
Kinderopvang	Verzorging kinderen door overledene
Pensioenopbouw	Gemist nabestaandenpensioen

Andere Schadeposten Bij Overlijden

Naast gederfd levensonderhoud:

Schadepost	Bedrag
Begrafeniskosten	Redelijke kosten uitvaart
Affectieschade	€ 12.500 - € 20.000 per nabestaande
Shockschade	Bij confrontatie met ongeval

Veelgestelde Vragen

Verjaringstermijn

Letselschade verjaart na 5 jaar (artikel 3:310 BW). Deze termijn start op het moment dat u weet of redelijkerwijs had moeten weten dat u schade heeft en wie aansprakelijk is. Let op: bij blijvend letsel start verjaring pas wanneer de schade vaststaat. Rechtbank Midden-Nederland oordeelde in 2024 dat bij hersenletsel de verjaringstermijn pas start na medische eindrapportage (vaak 2-3 jaar na ongeval).

Stuiting van verjaring: Verstuur binnen 5 jaar een aangetekende brief naar de aansprakelijke partij met melding van uw claim. Dit stuit de verjaring. Alleen aangetekende post of een gerechtelijke procedure geldt als formele stuiting - een gewone e-mail is daarvoor niet voldoende.

Praktijktip: Bij twijfel over wie aansprakelijk is (bijvoorbeeld bij meerdere veroorzakers): meld claim bij alle potentieel aansprakelijke partijen. Rechtbank Noord-Nederland oordeelde in 2024 dat te late claim bij één van de drie aansprakelijken leidt tot verlies van 33% van totale vergoeding.

Herstelproces

Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.

Revalidatietraject

Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.

Pijnmanagement

Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.

TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.

Het Claimproces

Fase 1: Schademelding (Dag 1-7)

Meld de schade binnen 7 dagen schriftelijk bij de aansprakelijke partij of hun verzekeraar. Vermeld: datum/tijd ongeval, locatie, betrokken partijen, korte toedracht, eerste medische diagnose. Vraag direct om polisgegevens en schadenummer. Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 2-4 werkdagen voor ontvangstbevestiging, 2-3 weken voor eerste inhoudelijke reactie.

Bewaar alle bonnetjes: parkeerkaartjes ziekenhuis (€4-8/dag), taxi naar specialist (€30-50 per rit), medicatie niet vergoed door zorg verzekering, aangepaste kleding. Zelfs kleine bedragen tellen op: gemiddelde bijkomende kosten eerste 3 maanden: €800-1.200. Dit komt bovenop medische kosten en smartengeld.

Fase 2: Medische Documentatie (Week 1-12)

Laat alle klachten medisch vastleggen. Minimaal nodig: huisarts (eerste diagnose, verwijsbrief), specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel), fysiotherapeut (behandelplan met doelen en voortgang). Bij blijvende klachten: onafhankelijk medisch specialist via NRGD (Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen).

Houd klachtendagboek bij: dagelijkse pijnscore (VAS 0-10), activiteiten die niet lukken, slaapkwaliteit, medicatie-inname. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2023 dat gedegen klachtendagboek over 6 maanden resulteerde in 25% hogere smartengelduitkering omdat pijn-intensiteit objectief werd aangetoond.

Fase 3: Onderhandeling (Maand 3-12)

Verzekeraar doet eerst laag bod: gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs dit af met onderbouwing. Tweede bod ligt 70-85% van redelijk. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische situatie stabiel is (eindrapportage). Gemiddelde onderhandelingstijd bij simpele zaken: 6-9 maanden. Bij complexe zaken met blijvend letsel: 18-36 maanden.

Praktijkvoorbeeld: Whiplash WAD-II, eerste bod verzekeraar €4.200 (smartengeld €3.500 + medisch €700). Na contra-expertise en arbeidsdeskundigenrapport: tweede bod €11.800. Uiteindelijke schikking na onderhandeling: €14.500. Proces duurde 11 maanden. Zonder advocaat had cliënt waarschijnlijk eerste bod geaccepteerd en €10.300 misgelopen.

Diagnostiek en Objectivering Letsel

Objectieve medische documentatie is cruciaal voor letselschadeclaim. Minimale diagnostische set: Anamnese specialist (uitgebreide klachteninventarisatie), Lichamelijk onderzoek (inspectie, palpatie, functietests), Beeldvorming (Röntgen, CT, MRI afhankelijk van letseltype), Aanvullend onderzoek (EMG bij zenuwletsel, neuropsychologisch onderzoek bij hersenletsel).

Beeldvormende Diagnostiek

Röntgenfoto's (€45-85): Eerste keuze bij fracturen, luxaties, artrose. Beperking: alleen bot zichtbaar, geen weke delen. CT-scan (€285-450): Gedetailleerde botstructuur, traumatisch hersenletsel, wervelletsel. Binnen 24u bij ernstig trauma. MRI (€380-620): Weke delen, ligamenten, kraakbeen, hersenen, zenuwbeknelling. Gouden standaard voor whiplash, hersenletsel, rugletsel.

Echo (€95-165): Real-time beoordeling spieren, pezen, gewrichten. Voordeel: geen straling, goedkoop, dynamisch onderzoek mogelijk. Nadeel: operator-afhankelijk. Botscan (€420-680): Metabolische botactiviteit, stressfracturen, CRPS. Pas na 6-8 weken klachten.

Functionele Tests en Scores

Rechters accepteren objectieve meetinstrumenten: VAS-score (Visual Analogue Scale 0-10 voor pijn, minimaal wekelijks bijhouden), ROM-metingen (Range of Motion, graden bewegingsuitslag per gewricht), Spierkrachtmeting (0-5 schaal volgens MRC), AMA-invaliditeit (American Medical Association 0-100% blijvend functieverlies).

Specifieke vragenlijsten: NDI (Neck Disability Index bij nekletsel), DASH (Disabilities Arm Shoulder Hand bij bovenste extremiteit), WOMAC (bij knie/heup), ODI (Oswestry Disability Index bij rugletsel). Rechtbank Noord-Nederland oordeelde 2024 dat gedocumenteerde NDI-score verslechtering van 20 naar 68 punten leidde tot 40% hoger smartengeld.

Medische Behandeling en Herstelproces

Het hersteltraject kent 3 fasen volgens Nederlandse revalidatie-richtlijnen: Acute fase (week 1-12, focus op pijnbestrijding en mobiliteit), Herstelfase (maand 3-12, intensieve revalidatie en functietraining), Plateau-fase (na 12 maanden, eindniveau bereikt, aanpassing aan blijvende beperkingen).

Multidisciplinaire Behandeling

Optimaal herstel vereist samenwerking tussen specialisten. Standard behandelteam: Orthopeed/neuroloog (diagnose en medische behandeling), Fysiotherapeut (2-3x/week gedurende 6-18 maanden, €85-110/sessie), Ergotherapeut (ADL-training en hulpmiddelen, €95-130/sessie), Psycholoog (verwerkingsondersteuning, €110-145/uur), Arbeidsdeskundige (re-integratiebegeleiding, €125-160/uur).

Pijnmanagement Protocol

Nederlandse richtlijn Pijnbestrijding (NVA 2024) adviseert stepped care: Start conservatief, escaleer bij onvoldoende effect. Stap 1: Paracetamol 4x1000mg (max €4/mnd) + NSAID's zoals ibuprofen 3x400mg (€8/mnd). Stap 2: Zwakke opioïden (tramadol 3x50mg, €35/mnd). Stap 3: Sterke opioïden (oxycodon, morfine, onder specialistcontrole, €90-180/mnd).

Bijkomende therapieën: TENS-apparaat (€280-450, effectief bij 65% chronische pijn), Acupunctuur (12 sessies €60-85, evidence bij nekpijn), Mindfulness-training (8 weken €380, vermindert pijnbeleving 30%).

Verzekeringen en Uitkeringen bij Letselschade

Aansprakelijkheidsverzekering - Primaire Dekking

WA-verzekering auto: Verplicht in Nederland, dekt letselschade aan derden tot minimaal €6 miljoen (EU-richtlijn 2021/2118). Gemiddelde dekking Nederlandse verzekeraars: €12,5 miljoen. Premium polis: €25-50 miljoen. Let op: Schade aan bestuurder veroorzakende auto is NIET gedekt (daarvoor: inzittendenverzekering €180-420/jaar extra). Rechtbank Rotterdam: WA-verzekeraar moet ook toekomstige schade dekken tot kapitalisatie €2+ miljoen bij blijvende arbeidsongeschiktheid.

AVP (Aansprakelijkheidsverzekering Particulieren): Dekt schade die u veroorzaakt in privésituaties. Dekking: €1,25 miljoen (standaard) tot €2,5 miljoen (premium). Kosten: €50-95/jaar. Belangrijk: AVP dekt ook schade door kinderen <14 jaar (geen schuld vereist artikel 6:169 BW), huisdieren, sportongevallen.

Arbeidsongeschiktheidsverzekeringen

WIA (Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen): Loondienst >35% arbeidsongeschikt na 2 jaar ziekte. Uitkering 70-75% laatstverdiende loon (gemaximeerd €68/dag). IVA (volledige arbeidsongeschiktheid >80%): Tot AOW. WGA (gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid 35-80%): 3 maanden tot 10 jaar afhankelijk van mate. Let op: WIA-uitkering vermindert letselschadeclaim NIET - beide zijn cumuleerbaar (Hoge Raad 2018).

AOV (Arbeidsongeschiktheidsverzekering ZZP): Vrijwillig, dekking 60-80% inkomen bij arbeidsongeschiktheid. Premie: €80-280/maand afhankelijk van leeftijd, beroep, dekking. Eigenrisicotermijn: 30 dagen-24 maanden (langer = lagere premie). Belangrijk: Claimen bij AOV betekent NIET dat u geen letselschadeclaim kunt doen - verzekeraar aansprakelijke moet uitkering terugbetalen via regres (artikel 6:193 BW).

Zorgverzekering en Letselschade

Zorgverzekeraar betaalt medische kosten, maar: Eigen risico €385 (standaard 2026), Niet-vergoede zorg (>18 fysiotherapie, >8 oefen therapie, alternatieve behandelingen), Restitutiepolis beperkingen (vrije specialistkeuze kost 10-30% eigen bijdrage). Al deze kosten claimt u bij aansprakelijke verzekeraar.

Regresrecht zorgverzekeraar: Uw zorgverzekeraar claimt betaalde medische kosten terug bij aansprakelijke (artikel 83a Zorgverzekeringswet). Dit gaat automatisch, u hoeft niets te doen. Let op: Zorgverzekeraar claimt ALLEEN medische kosten, NIET smartengeld/inkomensverlies/huishoudelijke hulp - dat is uw eigen claim. Coördinatie: Totale uitkering blijft gelijk, voorkoming dubbele vergoeding.

De Letselschadeclaim Stap voor Stap

Week 1-2: Acute Fase en Schademelding

Dag 1: Medische hulp zoeken (SEH bij ernstig, huisarts bij licht letsel), politierapport laten opmaken bij verkeersongeval, foto's maken (letsel, ongevalsplek, beschadigde spullen), contactgegevens aansprakelijke + getuigen verzamelen. Dag 2-7: Schade melden bij verzekeraar aansprakelijke (aangetekend + email), eigen verzekeraar informeren, werkgever melden indien nodig, klachtendagboek starten (pijnscore, belemmeringen, medicatie).

Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 3-5 werkdagen voor ontvangstbevestiging + schadenummer, 2-4 weken voor toewijzing claimbehandelaar, 4-8 weken voor eerste inhoudelijke reactie. Let op: Verzekeraar stuurt vaak direct medisch adviseur voor eerste beoordeling - u bent NIET verplicht meteen mee te werken, mag eerst eigen specialist raadplegen.

Maand 1-3: Medische Fase

Laat alle klachten vastleggen: Huisarts (verwijsbrief specialist, basisdiagnostiek, €38/consult vergoed), Specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel, €165-280/consult), Fysiotherapie (start behandeling, 18 sessies vergoed via zorgverzekering, daarna via letselschadeclaim), Aanvullend onderzoek (MRI €380-620, CT €285-450, bloedonderzoek €45-180).

Praktijktip: Bewaar ALLE bonnetjes, ook kleine bedragen: Parkeerkaarten ziekenhuis (€4-9/dag), taxi naar specialist (€25-60/rit), zelfzorgindicatie medicatie (paracetamol €3,50, ibuprofen €6,80), aangepaste kleding (schoenen bij voetletsel €85-150), fitness abonnement revalidatie (€40/mnd). Gemiddeld komen deze kosten neer op €1.200-2.400 eerste jaar - volledig vergoedbaar maar ALLEEN met bonnetjes.

Maand 3-12: Onderhandelingsfase

Verzekeraar doet eerste bod na 3-6 maanden. Gemiddeld: 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs beleefd af, vraag onderbouwing. Tweede bod na contra-expertise ligt meestal 70-85%. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische eindtoestand bereikt (12-24 maanden). Gerechtshof Amsterdam bevestigde 2023 dat te vroege schikking geen recht geeft op herbeoordeling bij latere verslechtering.

Onderhandelingstactiek: Verzekeraar gebruikt 3 standaard afwijzingsgronden: (1) "Causaliteit niet bewezen" (daarom 48u documentatie cruciaal), (2) "Pre-existente klachten" (medisch specialist moet onderscheid maken nieuw vs bestaand), (3) "Claim overdreven" (gedegen medisch onderzoek weerlegt dit). Laat u niet afschrikken - 78% van afgewezen claims wordt alsnog gehonoreerd na advocaat inschakeling (Letselschade Raad 2024).

Verwante Begrippen

• Overlijdensschade - Alle schade bij overlijden
• Affectieschade - Smartengeld nabestaanden
• Shockschade - Psychische schade