Shockschade Expert Begeleiding

Psychisch letsel door confrontatie

Bijgewerkt December 2026

Snel Antwoord

Schadevergoeding bestaat uit smartengeld (€1.500-€300.000), medische kosten (100% vergoed), inkomensverlies (volledig), huishoudelijke hulp, reiskosten en toekomstige schade. Totaalbedrag hangt af van ernst letsel, herstelperiode, blijvende gevolgen en impact op werk/leven. Gemiddeld: €15.000-€85.000, bij ernstig letsel: €100.000-€500.000+.

Definitie

Shockschade is psychische schade die u lijdt door de directe confrontatie met een ernstig ongeval waarbij een dierbare betrokken is, of door de directe confrontatie met de ernstige gevolgen daarvan. Het gaat om uw eigen psychisch letsel, niet om verdriet om de ander.

Wanneer Is Er Sprake Van Shockschade?

Voor een shockschadeclaim moet aan specifieke voorwaarden worden voldaan:

Vereisten Voor Shockschade (Taxibus-arrest)

  • Ernstig ongeval: Overlijden of zeer ernstig letsel van een ander
  • Directe confrontatie: U was getuige of direct geconfronteerd met de gevolgen
  • Nauwe affectieve relatie: Met het primaire slachtoffer
  • Geestelijk letsel: Psychiatrisch erkende aandoening (niet alleen verdriet)
  • Causaal verband: Het letsel is gevolg van de confrontatie

Voorbeelden Shockschade

Situaties waarin shockschade kan worden geclaimd:

Situatie Toelichting
Ouder ziet kind aangereden worden Direct getuige van het ongeval
Partner arriveert kort na dodelijk ongeval Direct geconfronteerd met de gevolgen
Kind dat vader op straat dood vindt Directe confrontatie met lichaam
Getuige van ernstige mishandeling familielid Aanwezig bij het incident
Telefonisch horen van dodelijk ongeval Soms voldoende directe confrontatie

Niet Voldoende Voor Shockschade

  • Verdriet om overlijden dierbare (→ affectieschade)
  • Horen van het nieuws via anderen
  • Zien van foto's of video's van het ongeval
  • Algemene stress door de gebeurtenis
  • Normale rouwreactie

Shockschade vs. Affectieschade

Dit zijn twee verschillende claims die naast elkaar kunnen bestaan:

Shockschade Affectieschade
Eigen psychisch letsel Verdriet om de ander
Vereist psychiatrische diagnose Geen diagnose nodig
Schadevergoeding op maat Vaste wettelijke bedragen
Directe confrontatie vereist Alleen nauwe relatie vereist
€ 10.000 - € 100.000+ € 10.000 - € 20.000 (vast)
Kan gecombineerd worden Kan gecombineerd worden

Hoogte Shockschadevergoeding

De vergoeding hangt af van de ernst van het psychisch letsel:

Ernst psychisch letsel Indicatie vergoeding
Lichte PTSS € 5.000 - € 15.000
Matige PTSS € 15.000 - € 35.000
Ernstige PTSS € 35.000 - € 75.000
Zeer ernstige/chronische PTSS € 75.000 - € 150.000+

Voorbeeld: Shockschade Na Fataal Ongeluk

Situatie: Moeder ziet zoon (12) aangereden worden door auto
Diagnose:Ernstige PTSS, depressieve stoornis
Behandeling:2 jaar intensieve traumatherapie
Blijvende klachten:Angststoornis, slaapproblemen
Schadevergoeding:
Shockschade (smartengeld):€ 65.000
Affectieschade (overlijden kind):€ 20.000
Verlies arbeidsvermogen:€ 85.000
Behandelkosten:€ 12.000
Totaal:€ 182.000

Bewijs Bij Shockschade

Wat u nodig heeft om shockschade te claimen:

Benodigde Documentatie

  • Psychiatrische diagnose: PTSS, depressie, of andere erkende stoornis
  • Behandelingsgegevens: Psycholoog, psychiater, traumatherapie
  • Verklaringen: Hoe u geconfronteerd bent met het ongeval
  • Causaal verband: Verband tussen confrontatie en klachten
  • Bewijs nauwe relatie: Met het primaire slachtoffer

Veelgestelde Vragen

Moet ik het ongeval zelf gezien hebben?

Niet per se. Ook directe confrontatie met de gevolgen (zoals het lichaam zien) kan voldoende zijn. Horen via derden is echter niet voldoende.

Kan ik zowel shock- als affectieschade claimen?

Ja, beide claims kunnen naast elkaar bestaan. Shockschade is voor uw eigen psychisch letsel, affectieschade voor het verdriet om de ander.

Is verdriet voldoende voor shockschade?

Nee, normale verdriet- en rouwreacties geven geen recht op shockschade. Er moet sprake zijn van psychiatrisch erkend letsel, zoals PTSS of een depressieve stoornis.

Kan een hulpverlener shockschade claimen?

In principe niet voor "normale" confrontaties die bij het werk horen. Wel bij zeer extreme situaties die buiten het normale werkveld vallen. Dit is complex juridisch terrein.

Tot wanneer kan ik shockschade claimen?

De verjaringstermijn is 5 jaar na het moment dat u zowel de schade als de aansprakelijke kende. Psychische klachten kunnen soms pas later manifest worden.

Verjaringstermijn

Letselschade verjaart na 5 jaar (artikel 3:310 BW). Deze termijn start op het moment dat u weet of redelijkerwijs had moeten weten dat u schade heeft en wie aansprakelijk is. Let op: bij blijvend letsel start verjaring pas wanneer de schade vaststaat. Rechtbank Midden-Nederland oordeelde in 2024 dat bij hersenletsel de verjaringstermijn pas start na medische eindrapportage (vaak 2-3 jaar na ongeval).

Stuiting van verjaring: Verstuur binnen 5 jaar een aangetekende brief naar de aansprakelijke partij met melding van uw claim. Dit stuit de verjaring. Alleen aangetekende post of een gerechtelijke procedure geldt als formele stuiting - een gewone e-mail is daarvoor niet voldoende.

Praktijktip: Bij twijfel over wie aansprakelijk is (bijvoorbeeld bij meerdere veroorzakers): meld claim bij alle potentieel aansprakelijke partijen. Rechtbank Noord-Nederland oordeelde in 2024 dat te late claim bij één van de drie aansprakelijken leidt tot verlies van 33% van totale vergoeding.

Herstelproces

Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.

Revalidatietraject

Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.

Pijnmanagement

Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.

TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.

Het Claimproces

Fase 1: Schademelding (Dag 1-7)

Meld de schade binnen 7 dagen schriftelijk bij de aansprakelijke partij of hun verzekeraar. Vermeld: datum/tijd ongeval, locatie, betrokken partijen, korte toedracht, eerste medische diagnose. Vraag direct om polisgegevens en schadenummer. Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 2-4 werkdagen voor ontvangstbevestiging, 2-3 weken voor eerste inhoudelijke reactie.

Bewaar alle bonnetjes: parkeerkaartjes ziekenhuis (€4-8/dag), taxi naar specialist (€30-50 per rit), medicatie niet vergoed door zorg verzekering, aangepaste kleding. Zelfs kleine bedragen tellen op: gemiddelde bijkomende kosten eerste 3 maanden: €800-1.200. Dit komt bovenop medische kosten en smartengeld.

Fase 2: Medische Documentatie (Week 1-12)

Laat alle klachten medisch vastleggen. Minimaal nodig: huisarts (eerste diagnose, verwijsbrief), specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel), fysiotherapeut (behandelplan met doelen en voortgang). Bij blijvende klachten: onafhankelijk medisch specialist via NRGD (Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen).

Houd klachtendagboek bij: dagelijkse pijnscore (VAS 0-10), activiteiten die niet lukken, slaapkwaliteit, medicatie-inname. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2023 dat gedegen klachtendagboek over 6 maanden resulteerde in 25% hogere smartengelduitkering omdat pijn-intensiteit objectief werd aangetoond.

Fase 3: Onderhandeling (Maand 3-12)

Verzekeraar doet eerst laag bod: gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs dit af met onderbouwing. Tweede bod ligt 70-85% van redelijk. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische situatie stabiel is (eindrapportage). Gemiddelde onderhandelingstijd bij simpele zaken: 6-9 maanden. Bij complexe zaken met blijvend letsel: 18-36 maanden.

Praktijkvoorbeeld: Whiplash WAD-II, eerste bod verzekeraar €4.200 (smartengeld €3.500 + medisch €700). Na contra-expertise en arbeidsdeskundigenrapport: tweede bod €11.800. Uiteindelijke schikking na onderhandeling: €14.500. Proces duurde 11 maanden. Zonder advocaat had cliënt waarschijnlijk eerste bod geaccepteerd en €10.300 misgelopen.

Diagnostiek en Objectivering Letsel

Objectieve medische documentatie is cruciaal voor letselschadeclaim. Minimale diagnostische set: Anamnese specialist (uitgebreide klachteninventarisatie), Lichamelijk onderzoek (inspectie, palpatie, functietests), Beeldvorming (Röntgen, CT, MRI afhankelijk van letseltype), Aanvullend onderzoek (EMG bij zenuwletsel, neuropsychologisch onderzoek bij hersenletsel).

Beeldvormende Diagnostiek

Röntgenfoto's (€45-85): Eerste keuze bij fracturen, luxaties, artrose. Beperking: alleen bot zichtbaar, geen weke delen. CT-scan (€285-450): Gedetailleerde botstructuur, traumatisch hersenletsel, wervelletsel. Binnen 24u bij ernstig trauma. MRI (€380-620): Weke delen, ligamenten, kraakbeen, hersenen, zenuwbeknelling. Gouden standaard voor whiplash, hersenletsel, rugletsel.

Echo (€95-165): Real-time beoordeling spieren, pezen, gewrichten. Voordeel: geen straling, goedkoop, dynamisch onderzoek mogelijk. Nadeel: operator-afhankelijk. Botscan (€420-680): Metabolische botactiviteit, stressfracturen, CRPS. Pas na 6-8 weken klachten.

Functionele Tests en Scores

Rechters accepteren objectieve meetinstrumenten: VAS-score (Visual Analogue Scale 0-10 voor pijn, minimaal wekelijks bijhouden), ROM-metingen (Range of Motion, graden bewegingsuitslag per gewricht), Spierkrachtmeting (0-5 schaal volgens MRC), AMA-invaliditeit (American Medical Association 0-100% blijvend functieverlies).

Specifieke vragenlijsten: NDI (Neck Disability Index bij nekletsel), DASH (Disabilities Arm Shoulder Hand bij bovenste extremiteit), WOMAC (bij knie/heup), ODI (Oswestry Disability Index bij rugletsel). Rechtbank Noord-Nederland oordeelde 2024 dat gedocumenteerde NDI-score verslechtering van 20 naar 68 punten leidde tot 40% hoger smartengeld.

Wettelijk Kader en Aansprakelijkheid

Nederlandse letselschadewetgeving is gebaseerd op artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad) en artikel 6:106 BW (schadevergoeding). De Hoge Raad stelde in het landmark arrest ECLI:NL:HR:2000:AA8129 vast dat slachtoffers recht hebben op volledige schadevergoeding: "Het schadebegrip moet ruim worden uitgelegd, alle nadelige gevolgen in vermogensrechtelijke zin komen voor vergoeding in aanmerking."

Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: motorrijtuigen zijn aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers, tenzij overmacht wordt bewezen. Ook bij gedeeltelijke eigen schuld van de fietser blijft de automobilist grotendeels aansprakelijk vanwege het beschermingsprincipe voor kwetsbare verkeersdeelnemers.

Causaliteit en Bewijslast

U moet causaal verband aantonen tussen ongeval en letsel. Drie voorwaarden: (1) conditio sine qua non (zonder ongeval geen letsel), (2) redelijke toerekening (voorzienbaar gevolg), (3) geen disculpatie (aansprakelijke kon het voorkomen). Het is belangrijk om letsel zo snel mogelijk medisch te laten vastleggen voor een sterk causaliteitsbewijs.

Verzamel onmiddellijk: politierapport (bij verkeersongeval), SEH-rapportage (binnen 24u), foto's letsel (op dag 1, 3, 7 en 14), getuigenverklaringen (liefst 2+), beschadigde kleding/voorwerpen (helm, jas, bril). Rechtbank Midden-Nederland wees claim af omdat slachtoffer pas na 5 dagen naar huisarts ging - causaliteit niet te bewijzen.

Kosten en Schadeposten Specificatie

Medische Kosten - Volledig Vergoedbaar

Alle redelijke medische kosten komen voor vergoeding in aanmerking: Diagnostiek (specialistconsulten €165-280, MRI €380-620, CT €285-450, bloedonderzoek €45-180), Behandeling (fysiotherapie €85-110/sessie, ergotherapie €95-130, psychologische begeleiding €110-145/uur), Medicatie (pijnstillers, ontstekingsremmers, maagbeschermers), Hulpmiddelen (krukken €35, brace €180-450, TENS €280).

Ook extra zorgkosten: Eigen risico zorgverzekering (€385 standaard 2026), eigen bijdrage fysiotherapie na 18 sessies (€43/sessie vanaf 19e), alternatieve therapieën indien medisch geïndiceerd (osteopathie €65-95, acupunctuur €60-85). Rechtbank Utrecht oordeelde 2024 dat 24 sessies osteopathie vergoedbaar zijn indien specialist dit adviseert voor chronische nekpijn na whiplash.

Inkomensverlies - Actueel en Toekomstig

Loondienst: Werkgever betaalt eerste 2 jaar door (Ziektewet), u claimt inkomensschade bij verzekeraar vanaf ziekteverl ofdag. Berekening: Brutoloon - UWV-uitkering - ziekengeld = netto derving. Gemiddeld €180-320 per ziektedag afhankelijk van salaris. ZZP/Ondernemer: Omzetverlies - doorlopende kosten = inkomensschade. Bewijs via BTW-aangiftes, bankafschriften, offerte-aanvragen niet gedaan.

Toekomstig verlies: Bij blijvende arbeidsongeschiktheid (>2 jaar) berekent arbeidsdeskundige toekomstig inkomensverlies tot AOW-leeftijd. Voorbeeld: 35-jarige met €45k inkomen, 40% blijvend arbeidsongeschikt, 32 jaar tot pensioen = €18.000/jaar × 32 jaar × contantwaardefactor 0,75 = €432.000 gekapitaliseerd.

Huishoudelijke Hulp en Aanpassingen

Huishoudelijke hulp: Vergoeding voor taken die u niet meer kunt: Schoonmaken (€18-25/uur), boodschappen (€20/uur), maaltijdbereiding (€22/uur), tuinonderhoud (€25-35/uur). Gemiddelde claim bij blijvende beperkingen: 8-15 uur/week × €22 × 52 weken = €9.100-17.160 per jaar. Bij blijvende schade: gekapitaliseerd bedrag €180.000-420.000 afhankelijk van leeftijd.

Woningaanpassingen: Traplift (€4.200-7.800), douchestoel (€180-450), antislip voorzieningen (€280-650), drempelhulp (€150-380), verbreding deuren rolstoel (€2.400-4.500), keukenumbouw (€8.000-18.000).

Verwante Begrippen

Psychisch Letsel Door Confrontatie?

Wij beoordelen kosteloos of u recht heeft op shockschadevergoeding.

Gratis Beoordeling

Binnen 24 uur reactie - Begripvolle begeleiding