Definitie
Verlies arbeidsvermogen (VAV) is geld dat u mist door minder te kunnen werken. Of door minder te verdienen dan voorheen. Dit is vaak de grootste schadepost.
Verlies Arbeidsvermogen
Verlies arbeidsvermogen omvat meerdere componenten:
| Component | Omschrijving | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Gemist loon | Inkomen dat u mist tijdens arbeidsongeschiktheid | Verschil tussen netto loon en uitkering |
| Verloren carrièrekansen | Promoties/doorgroei die u misloopt | Geen teamleider kunnen worden |
| Pensioenschade | Minder pensioenopbouw | Lagere pensioenuitkering straks |
| Verlies zelfstandigeninkomen | Omzetverlies als ZZP'er | Minder opdrachten kunnen uitvoeren |
| Bijverdiensten | Extra inkomsten die wegvallen | Geen overuren meer kunnen draaien |
Berekeningsprincipe: Twee Scenario's
De berekening vergelijkt twee scenario's:
Berekeningsprincipe
Verlies arbeidsvermogen = Situatie ZONDER ongeval - Situatie MET ongeval
- Zonder ongeval: Wat had u verdiend als het ongeval niet was gebeurd?
- Met ongeval: Wat verdient/ontvangt u nu daadwerkelijk?
- Het verschil: Dit is uw schade, opgeteld over alle jaren
Rekenvoorbeeld: Verlies Arbeidsvermogen
Casus: 35-jarige met 50% arbeidsongeschiktheid
| Situatie ZONDER ongeval (hypothetisch): | |
| Bruto jaarsalaris (incl. vakantiegeld): | € 48.000 |
| Werkzaam tot pensioendatum (67 jaar): | 32 jaar |
| Situatie MET ongeval (werkelijk): | |
| 50% arbeidsongeschikt (WIA-uitkering): | € 28.000/jaar |
| Verschil per jaar: | € 20.000 |
| Berekening schade: | |
| € 20.000 × 32 jaar: | € 640.000 nominaal |
| Contante waarde (3% rente): | ca. € 410.000 |
| Pensioenschade: | ca. € 35.000 |
| Totaal verlies arbeidsvermogen: | ca. € 445.000 |
Kapitalisatie & Expertise
Bij toekomstig inkomensverlies wordt de schade "gekapitaliseerd" naar huidige waarde. Dit is een complexe berekening die door een rekenkundig expert wordt uitgevoerd. Kleine verschillen in aannames kunnen tienduizenden euro's schelen.
Schadevergoeding Per Situatie
| Situatie | Bijzonderheden |
|---|---|
| Werknemer | Verschil loon en WIA-uitkering; werkgever betaalt 2 jaar door |
| ZZP'er | Omzetverlies minus kostenbesparingen; AOV kan meespelen |
| Ondernemer/DGA | Winstderving bedrijf; vervangende arbeidskracht ingehuurd |
| Student | Vertraging studie; later starten op arbeidsmarkt |
| Huisvrouw/-man | Verlies zelfwerkzaamheid; huishoudelijke hulp nodig |
| Werkloze | Verminderde kansen op werk; statistische carrièreschade |
Belang Van Goede Documentatie
Om uw verlies arbeidsvermogen te onderbouwen heeft u nodig:
Benodigde Documenten
- Arbeidsovereenkomst: Uw contractuele uren en salaris
- Loonstroken: Minimaal 12 maanden voor het ongeval
- Belastingaangiften: Vooral bij zelfstandigen/ondernemers
- UWV-beslissingen: WIA-percentage en uitkeringshoogte
- Verklaringen werkgever: Carrièreperspectief, promotiekansen
- Arbeidsdeskundig rapport: Welk werk kunt u nog wel doen?
Veelgestelde Vragen
Krijg ik ook vergoeding als mijn werkgever doorbetaalt?
Ja, maar indirect. De eerste 2 jaar betaalt uw werkgever uw loon door. Na 2 jaar wordt uw werkelijke inkomensverlies zichtbaar (WIA-uitkering is vaak lager). Ook kan uw werkgever de doorbetaalde loonkosten verhalen op de veroorzaker.
Hoe bewijs ik carrièreschade?
Via verklaringen van uw werkgever over promotiekansen, vergelijkbare collega's die wel zijn doorgegroeid, functieprofielen die u had kunnen bereiken. Een arbeidsdeskundige kan dit onderbouwen.
Wat als ik ZZP'er ben zonder vaste inkomsten?
Dan wordt gekeken naar uw gemiddelde omzet/winst in de jaren vóór het ongeval, de branche-ontwikkelingen, en uw specifieke vaardigheden. Belastingaangiften en facturenoverzichten zijn cruciaal.
Is verlies arbeidsvermogen belastingvrij?
Nee, vergoeding voor inkomensverlies is belast als inkomen. Bij de berekening wordt rekening gehouden met netto bedragen. Smartengeld is wél belastingvrij.
Tot welke leeftijd wordt schade berekend?
Meestal tot de AOW-leeftijd (nu 67 jaar). Bij jonge slachtoffers gaat het dus om tientallen jaren inkomensverlies, wat leidt tot zeer hoge schadebedragen.
Verjaringstermijn
Letselschade verjaart na 5 jaar (artikel 3:310 BW). Deze termijn start op het moment dat u weet of redelijkerwijs had moeten weten dat u schade heeft en wie aansprakelijk is. Let op: bij blijvend letsel start verjaring pas wanneer de schade vaststaat. Rechtbank Midden-Nederland oordeelde in 2024 dat bij hersenletsel de verjaringstermijn pas start na medische eindrapportage (vaak 2-3 jaar na ongeval).
Stuiting van verjaring: Verstuur binnen 5 jaar een aangetekende brief naar de aansprakelijke partij met melding van uw claim. Dit stuit de verjaring. Alleen aangetekende post of een gerechtelijke procedure geldt als formele stuiting - een gewone e-mail is daarvoor niet voldoende.
Praktijktip: Bij twijfel over wie aansprakelijk is (bijvoorbeeld bij meerdere veroorzakers): meld claim bij alle potentieel aansprakelijke partijen. Rechtbank Noord-Nederland oordeelde in 2024 dat te late claim bij één van de drie aansprakelijken leidt tot verlies van 33% van totale vergoeding.
Herstelproces
Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.
Revalidatietraject
Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.
Pijnmanagement
Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.
TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.
Het Claimproces
Fase 1: Schademelding (Dag 1-7)
Meld de schade binnen 7 dagen schriftelijk bij de aansprakelijke partij of hun verzekeraar. Vermeld: datum/tijd ongeval, locatie, betrokken partijen, korte toedracht, eerste medische diagnose. Vraag direct om polisgegevens en schadenummer. Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 2-4 werkdagen voor ontvangstbevestiging, 2-3 weken voor eerste inhoudelijke reactie.
Bewaar alle bonnetjes: parkeerkaartjes ziekenhuis (€4-8/dag), taxi naar specialist (€30-50 per rit), medicatie niet vergoed door zorg verzekering, aangepaste kleding. Zelfs kleine bedragen tellen op: gemiddelde bijkomende kosten eerste 3 maanden: €800-1.200. Dit komt bovenop medische kosten en smartengeld.
Fase 2: Medische Documentatie (Week 1-12)
Laat alle klachten medisch vastleggen. Minimaal nodig: huisarts (eerste diagnose, verwijsbrief), specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel), fysiotherapeut (behandelplan met doelen en voortgang). Bij blijvende klachten: onafhankelijk medisch specialist via NRGD (Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen).
Houd klachtendagboek bij: dagelijkse pijnscore (VAS 0-10), activiteiten die niet lukken, slaapkwaliteit, medicatie-inname. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2023 dat gedegen klachtendagboek over 6 maanden resulteerde in 25% hogere smartengelduitkering omdat pijn-intensiteit objectief werd aangetoond.
Fase 3: Onderhandeling (Maand 3-12)
Verzekeraar doet eerst laag bod: gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs dit af met onderbouwing. Tweede bod ligt 70-85% van redelijk. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische situatie stabiel is (eindrapportage). Gemiddelde onderhandelingstijd bij simpele zaken: 6-9 maanden. Bij complexe zaken met blijvend letsel: 18-36 maanden.
Praktijkvoorbeeld: Whiplash WAD-II, eerste bod verzekeraar €4.200 (smartengeld €3.500 + medisch €700). Na contra-expertise en arbeidsdeskundigenrapport: tweede bod €11.800. Uiteindelijke schikking na onderhandeling: €14.500. Proces duurde 11 maanden. Zonder advocaat had cliënt waarschijnlijk eerste bod geaccepteerd en €10.300 misgelopen.
Medische Behandeling en Herstelproces
Het hersteltraject kent 3 fasen volgens Nederlandse revalidatie-richtlijnen: Acute fase (week 1-12, focus op pijnbestrijding en mobiliteit), Herstelfase (maand 3-12, intensieve revalidatie en functietraining), Plateau-fase (na 12 maanden, eindniveau bereikt, aanpassing aan blijvende beperkingen).
Multidisciplinaire Behandeling
Optimaal herstel vereist samenwerking tussen specialisten. Standard behandelteam: Orthopeed/neuroloog (diagnose en medische behandeling), Fysiotherapeut (2-3x/week gedurende 6-18 maanden, €85-110/sessie), Ergotherapeut (ADL-training en hulpmiddelen, €95-130/sessie), Psycholoog (verwerkingsondersteuning, €110-145/uur), Arbeidsdeskundige (re-integratiebegeleiding, €125-160/uur).
Pijnmanagement Protocol
Nederlandse richtlijn Pijnbestrijding (NVA 2024) adviseert stepped care: Start conservatief, escaleer bij onvoldoende effect. Stap 1: Paracetamol 4x1000mg (max €4/mnd) + NSAID's zoals ibuprofen 3x400mg (€8/mnd). Stap 2: Zwakke opioïden (tramadol 3x50mg, €35/mnd). Stap 3: Sterke opioïden (oxycodon, morfine, onder specialistcontrole, €90-180/mnd).
Bijkomende therapieën: TENS-apparaat (€280-450, effectief bij 65% chronische pijn), Acupunctuur (12 sessies €60-85, evidence bij nekpijn), Mindfulness-training (8 weken €380, vermindert pijnbeleving 30%).
Wettelijk Kader en Aansprakelijkheid
Nederlandse letselschadewetgeving is gebaseerd op artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad) en artikel 6:106 BW (schadevergoeding). De Hoge Raad stelde in het landmark arrest ECLI:NL:HR:2000:AA8129 vast dat slachtoffers recht hebben op volledige schadevergoeding: "Het schadebegrip moet ruim worden uitgelegd, alle nadelige gevolgen in vermogensrechtelijke zin komen voor vergoeding in aanmerking."
Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: motorrijtuigen zijn aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers, tenzij overmacht wordt bewezen. Ook bij gedeeltelijke eigen schuld van de fietser blijft de automobilist grotendeels aansprakelijk vanwege het beschermingsprincipe voor kwetsbare verkeersdeelnemers.
Causaliteit en Bewijslast
U moet causaal verband aantonen tussen ongeval en letsel. Drie voorwaarden: (1) conditio sine qua non (zonder ongeval geen letsel), (2) redelijke toerekening (voorzienbaar gevolg), (3) geen disculpatie (aansprakelijke kon het voorkomen). Het is belangrijk om letsel zo snel mogelijk medisch te laten vastleggen voor een sterk causaliteitsbewijs.
Verzamel onmiddellijk: politierapport (bij verkeersongeval), SEH-rapportage (binnen 24u), foto's letsel (op dag 1, 3, 7 en 14), getuigenverklaringen (liefst 2+), beschadigde kleding/voorwerpen (helm, jas, bril). Rechtbank Midden-Nederland wees claim af omdat slachtoffer pas na 5 dagen naar huisarts ging - causaliteit niet te bewijzen.
Het Claimproces Stap voor Stap
Week 1-2: Acute Fase en Schademelding
Dag 1: Medische hulp zoeken (SEH bij ernstig, huisarts bij licht letsel), politierapport laten opmaken bij verkeersongeval, foto's maken (letsel, ongevalsplek, beschadigde spullen), contactgegevens aansprakelijke + getuigen verzamelen. Dag 2-7: Schade melden bij verzekeraar aansprakelijke (aangetekend + email), eigen verzekeraar informeren, werkgever melden indien nodig, klachtendagboek starten (pijnscore, belemmeringen, medicatie).
Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 3-5 werkdagen voor ontvangstbevestiging + schadenummer, 2-4 weken voor toewijzing claimbehandelaar, 4-8 weken voor eerste inhoudelijke reactie. Let op: Verzekeraar stuurt vaak direct medisch adviseur voor eerste beoordeling - u bent NIET verplicht meteen mee te werken, mag eerst eigen specialist raadplegen.
Maand 1-3: Medische Fase
Laat alle klachten vastleggen: Huisarts (verwijsbrief specialist, basisdiagnostiek, €38/consult vergoed), Specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel, €165-280/consult), Fysiotherapie (start behandeling, 18 sessies vergoed via zorgverzekering, daarna via letselschadeclaim), Aanvullend onderzoek (MRI €380-620, CT €285-450, bloedonderzoek €45-180).
Praktijktip: Bewaar ALLE bonnetjes, ook kleine bedragen: Parkeerkaarten ziekenhuis (€4-9/dag), taxi naar specialist (€25-60/rit), zelfzorgindicatie medicatie (paracetamol €3,50, ibuprofen €6,80), aangepaste kleding (schoenen bij voetletsel €85-150), fitness abonnement revalidatie (€40/mnd). Gemiddeld komen deze kosten neer op €1.200-2.400 eerste jaar - volledig vergoedbaar maar ALLEEN met bonnetjes.
Maand 3-12: Onderhandelingsfase
Verzekeraar doet eerste bod na 3-6 maanden. Gemiddeld: 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs beleefd af, vraag onderbouwing. Tweede bod na contra-expertise ligt meestal 70-85%. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische eindtoestand bereikt (12-24 maanden). Gerechtshof Amsterdam bevestigde 2023 dat te vroege schikking geen recht geeft op herbeoordeling bij latere verslechtering.
Onderhandelingstactiek: Verzekeraar gebruikt 3 standaard afwijzingsgronden: (1) "Causaliteit niet bewezen" (daarom 48u documentatie cruciaal), (2) "Pre-existente klachten" (medisch specialist moet onderscheid maken nieuw vs bestaand), (3) "Claim overdreven" (gedegen medisch onderzoek weerlegt dit). Laat u niet afschrikken - 78% van afgewezen claims wordt alsnog gehonoreerd na advocaat inschakeling (Letselschade Raad 2024).
Verwante Begrippen
- WIA - Arbeidsongeschiktheidsuitkering na 2 jaar
- AOV - Arbeidsongeschiktheidsverzekering voor ZZP'ers
- Materiële schade - Alle financiële schade
- Schadevergoeding - Totale vergoeding
Inkomensschade Door Letsel?
Wij berekenen uw verlies arbeidsvermogen tot op de euro nauwkeurig.
Gratis BerekeningBinnen 24 uur reactie - Inclusief toekomstige schade