Definitie
Eigen schuld (artikel 6:101 BW) is de juridische term voor de situatie waarin u als slachtoffer zelf heeft bijgedragen aan het ontstaan of de omvang van uw schade. Bij eigen schuld wordt uw schadevergoeding verminderd met het percentage dat aan uw eigen gedrag is toe te rekenen.
Eigen Schuld Regeling
De berekening van eigen schuld verloopt in twee stappen:
| Stap | Vraag | Criterium |
|---|---|---|
| 1. Causaliteit | Wie veroorzaakte de schade? | Verhouding oorzaken (50/50, 70/30, etc.) |
| 2. Billijkheidscorrectie | Is die verdeling eerlijk? | Ernst letsel, verwijtbaarheid, verzekering |
Veelvoorkomende Eigen Schuld Situaties
Bij deze gedragingen wordt vaak eigen schuld aangenomen:
Voorbeelden Eigen Schuld
- Geen gordel gedragen: 25-50% eigen schuld
- Geen helm op (motor/brommer): 25-50% eigen schuld
- Door rood licht rijden: 50-100% eigen schuld
- Onder invloed van alcohol: 25-75% eigen schuld
- Te hard rijden: Afhankelijk van mate van overschrijding
- Afleidend telefoongebruik: 25-50% eigen schuld
De Billijkheidscorrectie
Nadat de causale verdeling is vastgesteld, kan een billijkheidscorrectie volgen:
| Factor | Invloed op correctie |
|---|---|
| Ernst van het letsel | Ernstiger letsel = hogere vergoeding |
| Mate van verwijtbaarheid | Grove schuld weegt zwaarder |
| Verzekeringssituatie | Verzekerde dader = hogere vergoeding |
| Leeftijd slachtoffer | Kinderen krijgen extra bescherming |
Voorbeeld: Eigen Schuld Met Billijkheidscorrectie
| Situatie: Fietser rijdt zonder licht, aangereden door auto | |
| Totale schade: | € 80.000 |
| Stap 1: Causaliteit | |
| Eigen schuld fietser (geen licht): | 30% |
| Schuld automobilist: | 70% |
| Vergoeding na stap 1: | € 56.000 |
| Stap 2: Billijkheidscorrectie | |
| Ernst letsel: | Dwarslaesie (zeer ernstig) |
| Correctie: | +20% |
| Eindvergoeding: | € 72.000 (90%) |
Bijzondere Bescherming
Sommige slachtoffers krijgen extra bescherming tegen eigen schuld:
50%-Regel En 100%-Regel (Art. 185 WVW)
Bij verkeersongevallen waarbij een motorvoertuig een fietser of voetganger aanrijdt:
- Kinderen t/m 13 jaar: Altijd 100% vergoeding (behalve bij opzet)
- Volwassenen: Minimaal 50% vergoeding, ongeacht eigen schuld
Meer info: Artikel 185 WVW
Eigen Schuld Bij Werkgever
Bij arbeidsongevallen gelden strengere regels voor de werkgever:
| Situatie | Eigen schuld werknemer |
|---|---|
| Gewone onvoorzichtigheid | Geen aftrek (ervaringsfeit) |
| Niet dragen veiligheidsschoenen | Vaak geen aftrek |
| Bewust roekeloos gedrag | Wel aftrek mogelijk |
| Opzet | Geen vergoeding |
Schadebeperkingsplicht
Eigen schuld kan ook ontstaan ná het ongeval:
U Moet Uw Schade Beperken
- Medische behandeling: Redelijke behandelingen niet weigeren
- Re-integratie: Meewerken aan terugkeer naar werk
- Beperken kosten: Geen onnodige uitgaven claimen
- Informatieplicht: Relevante info niet achterhouden
Veelgestelde Vragen
Wie bepaalt het percentage eigen schuld?
In eerste instantie de verzekeraar van de tegenpartij. Uw advocaat onderhandelt hierover. Bij geschil beslist de rechter. Het percentage is vaak onderwerp van discussie en onderhandeling.
Kan eigen schuld 100% zijn?
Ja, bij volledige eigen schuld krijgt u geen vergoeding. Dit is zeldzaam - meestal draagt de ander ook bij. Bij fietsers/voetgangers vs. auto geldt minimaal 50% vergoeding (art. 185 WVW).
Telt eigen schuld ook voor smartengeld?
Ja, eigen schuld wordt op alle schadeposten toegepast, inclusief smartengeld. Als u 30% eigen schuld heeft, krijgt u 70% van zowel de materiële als immateriële schade.
Wat als ik geen gordel droeg maar de ander reed door rood?
Dan heeft de ander meer schuld (door rood rijden) dan u (geen gordel). Uw eigen schuld is alleen relevant voor de extra schade door het niet dragen van de gordel, niet voor het hele ongeval.
Mag de verzekeraar mijn claim afwijzen wegens eigen schuld?
Alleen bij 100% eigen schuld of opzet. In alle andere gevallen heeft u recht op (gedeeltelijke) vergoeding. Laat afwijzingen altijd door een specialist beoordelen.
Juridisch Kader
Letselschade valt onder artikel 6:162 BW (onrechtmatige daad). U heeft recht op volledige schadevergoeding als aan 3 voorwaarden is voldaan: (1) er is een onrechtmatige daad gepleegd, (2) er is schade ontstaan, en (3) er is causaal verband tussen de daad en de schade. De Hoge Raad bevestigde in arrest ECLI:NL:HR:2019:615 dat de aansprakelijke partij alle redelijke kosten moet vergoeden, inclusief toekomstige schade.
Bij verkeersongevallen geldt artikel 185 WVW 1994: de bestuurder van een motorrijtuig is aansprakelijk voor schade aan kwetsbare verkeersdeelnemers (voetgangers, fietsers), tenzij overmacht bewezen kan worden. Ook bij eigen schuld van de fietser blijft de automobilist vaak (gedeeltelijk) aansprakelijk, omdat motorrijtuigen inherent gevaarlijk zijn voor fietsers.
Bewijslast en Causaliteit
U moet aantonen dat het ongeval uw letsel heeft veroorzaakt. Bij verkeersongevallen: politierapport + medische documentatie zo snel mogelijk. Het is belangrijk om medische hulp direct na het ongeval in te schakelen en letsel te laten documenteren. Hoe eerder de medische vastlegging, hoe sterker het causaal verband. Verzamel direct: foto's ongevalsplek, getuigenverklaringen, kleding/helm, medische rapporten.
Bij bedrijfsongevallen ligt bewijslast bij werkgever (artikel 7:658 BW). Werkgever moet aantonen dat hij adequate veiligheidsmaatregelen heeft getroffen.
Herstelproces
Het herstelproces kent 3 fasen: acute fase (0-3 maanden na ongeval), herstelfase (3-12 maanden) en chronische fase (>12 maanden). Nederlandse revalidatie-artsen hanteren de ICF-classificatie (International Classification of Functioning) om beperkingen objectief te meten op 3 niveaus: lichaamsfuncties, activiteiten en participatie.
Revalidatietraject
Een volledig revalidatietraject bestaat uit multidisciplinaire behandeling door fysiotherapeut, ergotherapeut, psycholoog en maatschappelijk werker. Gemiddelde duur: 6-18 maanden afhankelijk van ernst. Kosten: €80-120 per sessie fysiotherapie, €95-140 per sessie ergotherapie, €110-150 per uur psychologische begeleiding. Alle kosten zijn vergoedbaar als onderdeel van letselschadeclaim.
Pijnmanagement
Chronische pijn (>3 maanden) wordt behandeld volgens WHO-pijnladder: Stap 1 paracetamol/NSAID's, Stap 2 zwakke opioïden (tramadol), Stap 3 sterke opioïden (morfine, oxycodon). Nederlandse richtlijn Pijnbehandeling (NVA 2023) adviseert multimodale aanpak: medicatie + fysiotherapie + cognitieve gedragstherapie. Monotherapie (alleen medicatie) heeft 40% lagere succeskans.
TENS-therapie (Transcutane Elektrische Neuro Stimulatie) effectief bij 60% van chronische pijnpatiënten voor verlichting van 2-4 punten op VAS-schaal (0-10). Kosten: €250-400 voor TENS-apparaat, vergoedbaar via letselschadeclaim.
Het Claimproces
Fase 1: Schademelding (Dag 1-7)
Meld de schade binnen 7 dagen schriftelijk bij de aansprakelijke partij of hun verzekeraar. Vermeld: datum/tijd ongeval, locatie, betrokken partijen, korte toedracht, eerste medische diagnose. Vraag direct om polisgegevens en schadenummer. Gemiddelde reactietijd verzekeraars: 2-4 werkdagen voor ontvangstbevestiging, 2-3 weken voor eerste inhoudelijke reactie.
Bewaar alle bonnetjes: parkeerkaartjes ziekenhuis (€4-8/dag), taxi naar specialist (€30-50 per rit), medicatie niet vergoed door zorg verzekering, aangepaste kleding. Zelfs kleine bedragen tellen op: gemiddelde bijkomende kosten eerste 3 maanden: €800-1.200. Dit komt bovenop medische kosten en smartengeld.
Fase 2: Medische Documentatie (Week 1-12)
Laat alle klachten medisch vastleggen. Minimaal nodig: huisarts (eerste diagnose, verwijsbrief), specialist (orthopeed, neuroloog, chirurg afhankelijk van letsel), fysiotherapeut (behandelplan met doelen en voortgang). Bij blijvende klachten: onafhankelijk medisch specialist via NRGD (Nederlands Register Gerechtelijk Deskundigen).
Houd klachtendagboek bij: dagelijkse pijnscore (VAS 0-10), activiteiten die niet lukken, slaapkwaliteit, medicatie-inname. Rechtbank Noord-Holland oordeelde in 2023 dat gedegen klachtendagboek over 6 maanden resulteerde in 25% hogere smartengelduitkering omdat pijn-intensiteit objectief werd aangetoond.
Fase 3: Onderhandeling (Maand 3-12)
Verzekeraar doet eerst laag bod: gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Wijs dit af met onderbouwing. Tweede bod ligt 70-85% van redelijk. Bij blijvende klachten: wacht met schikking tot medische situatie stabiel is (eindrapportage). Gemiddelde onderhandelingstijd bij simpele zaken: 6-9 maanden. Bij complexe zaken met blijvend letsel: 18-36 maanden.
Praktijkvoorbeeld: Whiplash WAD-II, eerste bod verzekeraar €4.200 (smartengeld €3.500 + medisch €700). Na contra-expertise en arbeidsdeskundigenrapport: tweede bod €11.800. Uiteindelijke schikking na onderhandeling: €14.500. Proces duurde 11 maanden. Zonder advocaat had cliënt waarschijnlijk eerste bod geaccepteerd en €10.300 misgelopen.
Claimtijdlijn
Maand 1-3: Acute fase. Focus: medische behandeling prioriteit, schade melden verzekeraar binnen 7 dagen, alle doktersbezoeken/kosten documenteren, klachtendagboek bijhouden (pijn VAS 0-10, activiteiten belemmerd, medicatie), foto's maken (letsel dag 1/3/7/14, beschadigde spullen bewaren). Verzekeraar reageert: Week 1 ontvangstbevestiging + schadenummer, week 2-4 claimbehandelaar toegewezen, week 4-8 eerste inhoudelijke contact (vraagt medische informatie, mogelijk medisch adviseur). Tip: Niet te vroeg uitgebreide informatie geven - wacht eerst eigen specialist-diagnose af.
Maand 3-9: Behandelfase. Intensieve revalidatie: fysiotherapie 2-3x/week, specialist controles 1x/2-4 weken, aanvullende diagnostiek (MRI, CT indien nodig), eventueel psychologische ondersteuning bij trauma/angst. Verzekeraar doet vaak eerste bod na 4-6 maanden - gemiddeld 40-60% van redelijke vergoeding. Tactiek: Beleefd afwijzen met motivatie "medisch beeld niet stabiel, te vroeg voor eindregeling". Tweede bod volgt meestal 2-3 maanden later op 70-85%. Bij blijvende klachten: NIET schikken, wachten tot eindbeeld (maand 12-24).
Maand 9-18: Plateau en expertise. Medische situatie stabiliseert - pijnklachten/beperkingen constant niveau. Dit is moment voor onafhankelijke medische expertise (NRGD-geregistreerd): Specialist beoordeelt blijvende functiebeperking (AMA-methode 0-100%), prognose toekomst (volledig herstel vs chronisch), causale relatie ongeval-klachten. Kosten expertise: €1.500-4.500, volledig vergoedbaar. Arbeidsdeskundige bij arbeidsongeschiktheid: FML (Functionele Mogelijkhedenlijst), FCE (fysieke test), berekening toekomstig inkomensverlies. Rapport vormt basis onderhandeling - verzekeraar kan niet meer om objectieve cijfers heen.
Maand 18-36: Eindonderhandeling. Met complete medische/arbeidsdeskundige rapporten start eindonderhandeling. Verzekeraar heeft nu 3 opties: (1) Redelijk bod (85-100% van claim) → schikking binnen 2-4 maanden, (2) Te laag bod → advocaat inschakelen, intensievere onderhandeling 4-8 maanden, (3) Weigering → Dagvaarding rechtbank, procedure 12-24 maanden tot vonnis. Statistiek: 75% schikt na advocaat-inschakeling zonder rechtszaak, 20% schikt na dagvaarding voor zitting, 5% gaat naar vonnis. Gemiddelde totale doorlooptijd van ongeval tot eindregeling: Eenvoudig letsel 8-15 maanden, blijvend letsel 24-40 maanden.
Verwante Begrippen
- Artikel 185 WVW - 50%/100%-regel voor zwakke verkeersdeelnemers
- Aansprakelijkheid - Juridische verantwoordelijkheid
- Causaal verband - Verband tussen oorzaak en schade
- Schadevergoeding - Totaaloverzicht
Eigen Schuld Tegengeworpen?
Wij beoordelen of het percentage terecht is en onderhandelen voor maximale vergoeding.
Gratis BeoordelingBinnen 24 uur reactie - Specialisten in letselschade